Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि रामेश्वरमनुत्तमम् । मंकीशाद्दक्षिणे भागे आग्नेये तु कृतस्मरात् । पूर्वतस्तु सरस्वत्या बलभद्रप्रतिष्ठितम्

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi rāmeśvaramanuttamam | maṃkīśāddakṣiṇe bhāge āgneye tu kṛtasmarāt | pūrvatastu sarasvatyā balabhadrapratiṣṭhitam

Īśvara sprach: Dann, o große Göttin, soll man zum unvergleichlichen Rāmeśvara gehen—gelegen südlich von Maṃkīśa, südöstlich von Kṛtasmarā und östlich der Sarasvatī—von Balabhadra gegründet.

īśvaraḥĪśvara (Lord Śiva)
īśvaraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootīśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
tataḥthen
tataḥ:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय; काल/अनुक्रम-बोधक क्रियाविशेषण (temporal/sequential adverb)
gacchetshould go
gacchet:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
mahādeviO great goddess
mahādevi:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootmahādevī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; समासः महा+देवी (कर्मधारय)
rāmeśvaramRāmeśvara (name of the liṅga/place)
rāmeśvaram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootrāma + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; समासः रामस्य ईश्वरः → रामेश्वर (षष्ठी-तत्पुरुष)
anuttamamunsurpassed, supreme
anuttamam:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootanuttama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifying rāmeśvaram)
maṃkīśātfrom Maṃkīśa
maṃkīśāt:
Apādāna (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootmaṃkīśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
dakṣiṇein the southern
dakṣiṇe:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootdakṣiṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; विशेषण (qualifying bhāge)
bhāgepart/region
bhāge:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhāga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
āgneyein the south-east (Agni corner)
āgneye:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootāgneya (प्रातिपदik)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; दिक्-विशेषण (directional adjective)
tuindeed/and
tu:
Sambandha-bodhaka (Particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक निपात (particle: but/indeed)
kṛtasmarātfrom Kṛtasmarā (place/person ‘whose Smara was made/awakened’)
kṛtasmarāt:
Apādāna (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootkṛtasmarā (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; समासः कृतः स्मरः यस्य सः (बहुव्रीहि)
pūrvataḥto the east (of it)
pūrvataḥ:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootpūrvatas (अव्यय)
Formअव्यय; देश/दिशा-बोधक क्रियाविशेषण (spatial adverb: to the east/from the east side)
tuand/indeed
tu:
Sambandha-bodhaka (Particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
sarasvatyāḥof Sarasvatī (river)
sarasvatyāḥ:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootsarasvatī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
balabhadra-pratiṣṭhitamestablished by Balabhadra
balabhadra-pratiṣṭhitam:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootbalabhadra + pratiṣṭhita (प्रातिपदिक; कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; समासः बलभद्रेण प्रतिष्ठितम् (तृतीया-तत्पुरुष); कृदन्तः ‘प्रति-√स्था’ क्त (past passive participle)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Rāmeśvara (Prabhāsa)

Type: temple

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: Śiva instructs Pārvatī on the next pilgrimage stop: a shrine of Rāmeśvara, with directional cues—south of Maṃkīśa, southeast of Kṛtasmarā, east of the Sarasvatī—while Balabhadra is shown consecrating the liṅga in the past.

Ś
Śiva
M
Mahādevī
R
Rāmeśvara
B
Balabhadra (Balarāma)
S
Sarasvatī
M
Maṃkīśa
K
Kṛtasmarā

FAQs

Pilgrimage is taught as a dharmic journey through sacred geography, where specific kṣetras and lingas are approached with reverence for purification.

Rāmeśvara in the Prabhāsa region, described via directions relative to Maṃkīśa, Kṛtasmarā, and the Sarasvatī.

The instruction is to ‘go’ (gacchet) to the tirtha; implied practice is darśana and worship at Rāmeśvara.