Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

मन्वतरं तथा कल्पं महाकल्पं च षोडश । कला विसर्जनी या तु जीवमाश्रित्य वर्तते

manvataraṃ tathā kalpaṃ mahākalpaṃ ca ṣoḍaśa | kalā visarjanī yā tu jīvamāśritya vartate

Es gibt Manvantaras, Kalpas und den großen Kalpa, und ebenso die sechzehnfache Ordnung. Jene kalā, die «Visarjanī» heißt, wirkt, indem sie den jīva (die Einzelseele) als Stütze nimmt.

मन्वन्तरम्manvantara
मन्वन्तरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (neut. acc. sg.)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha/Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb)
कल्पम्kalpa
कल्पम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (masc. acc. sg.)
महाकल्पम्mahākalpa (great kalpa)
महाकल्पम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + कल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (masc. acc. sg.; ‘great kalpa’)
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
षोडशsixteen
षोडश:
Saṅkhyā (Numeral qualifier/संख्या)
TypeAdjective
Rootषोडश (संख्या/प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः; परिमाणवाचक (numeral)
कलाkalā
कला:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (fem. nom. sg.)
विसर्जनीreleasing, discharging
विसर्जनी:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविसर्जनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (fem. nom. sg.)
याwhich
या:
Anvaya (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम (relative pronoun, fem. nom. sg.)
तुindeed/but
तु:
Sambandha/Discourse (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
जीवम्the living being (jīva)
जीवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (masc. acc. sg.)
आश्रित्यhaving resorted to, depending on
आश्रित्य:
Pūrvakāla (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootआ + श्रि (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्यय (gerund/absolutive)
वर्ततेexists/operates
वर्तते:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट् (वर्तमानकाल/present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद (3rd sg. pres. Ā.)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A cosmic diagram: concentric circles labeled manvantara, kalpa, mahākalpa; at the center a small jīva-flame tethered by a thread to a feminine personification of Kalā, with a gesture of ‘release’ (visarjanī).

M
Manvantara
K
Kalpa
M
Mahākalpa
K
Kalā
J
Jīva

FAQs

Cosmic time-cycles are mirrored in the soul’s journey; time’s ‘releasing’ power governs transition and dissolution at multiple scales.

The Prabhāsa Māhātmya context sacralizes these cosmological teachings as part of the kṣetra’s revelation.

No direct prescription; it provides cosmological grounding for rites aimed at liberation (mokṣa) and release.