Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 42

कल्पेकल्पे पृथग्भावं कारणैरस्ति भामिनि । असंख्यातं च तद्वक्तुं शक्यं नैव मया प्रिये

kalpekalpe pṛthagbhāvaṃ kāraṇairasti bhāmini | asaṃkhyātaṃ ca tadvaktuṃ śakyaṃ naiva mayā priye

„O Strahlende, in jeder Kalpa ist die Lage verschieden, je nach unterschiedlichen Ursachen. Und da sie unzählbar sind, Geliebte, vermag ich sie nicht alle zu berichten.“

कल्पेin a kalpa
कल्पे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative)
कल्पेin (each) kalpa
कल्पे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; पुनरुक्ति (kalpe kalpe = each kalpa)
पृथग्भावम्separateness, distinct state
पृथग्भावम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपृथग्भाव (प्रातिपदिक; पृथक् + भाव)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (object)
कारणैःby causes
कारणैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; करण (instrument)
अस्तिis/exists
अस्ति:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
भामिनिO lovely one
भामिनि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभामिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; संबोधन
असंख्यातम्countless
असंख्यातम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअसंख्यात (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (qualifying ‘पृथग्भावम्’/or implied ‘तत्’)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम; ‘वक्तुम्’ का कर्म
वक्तुम्to speak/tell
वक्तुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), अव्ययवत्; अर्थ: ‘to speak’
शक्यम्possible
शक्यम्:
Kriya-visheshana (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootशक्य (प्रातिपदिक; √शक् से)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; भावे प्रयोगे विधेय (predicative)
not
:
Sambandha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation particle)
एवindeed/only
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
मयाby me
मया:
Kartr (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/कर्ता (agent in passive sense)
प्रियेO dear one
प्रिये:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; संबोधन

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Devī

Scene: Śiva gestures toward the immensity of kalpas: each cycle differs, causes are countless; the scene expands from intimate dialogue to a cosmic panorama of repeating worlds and moons.

Ś
Śiva
P
Pārvatī
K
Kalpa

FAQs

Reality unfolds across vast cycles; humility is needed because cosmic causation is multi-layered and immeasurable.

Prabhāsakṣetra; the discourse occurs within its māhātmya narrative setting.

None; it is a cosmological clarification about kalpas and causality.