Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

ते तु दृष्ट्वा महात्मानं समुद्यंतं दिवाकरम् । ते धूम्रप्रमुखाः सर्वे जहसुः सूर्यमंजसा

Transliteration

te tu dṛṣṭvā mahātmānaṃ samudyaṃtaṃ divākaram | te dhūmrapramukhāḥ sarve jahasuḥ sūryamaṃjasā

Translation

Doch als sie die großgesinnte Sonne aufsteigen sahen, griffen sie alle, von Dhūmra angeführt, die Sonne sogleich und unmittelbar an.

Word by Word

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम् (Plural)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपातः/समुच्चयार्थ-व्यतिरेकसूचकः (particle: but/indeed)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya-viseshana (Adverbial to main verb/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिकक्रिया (having seen)

• महात्मानम्: the great-souled one
• महात्मानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम् (Singular)

• समुद्यन्तम्: rising
• समुद्यन्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-उद्-यत् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्तः (Present active participle), पुंलिङ्गे द्वितीया (Acc.), एकवचनम्; विशेषणम्

• दिवाकरम्: the Sun (day-maker)
• दिवाकरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दिवाकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम् (Singular)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम् (Plural)

• धूम्रप्रमुखाः: those led by Dhūmra
• धूम्रप्रमुखाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धूम्र + प्रमुख (प्रातिपदिके)
• Form: तत्पुरुषसमासः (धूम्रः प्रमुखः येषाम्/धूम्र-प्रमुखाः), पुंलिङ्गे प्रथमा (Nom.), बहुवचनम्

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (Nom.), बहुवचनम्; विशेषणम्

• जहसुः: laughed
• जहसुः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हस् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), बहुवचनम् (Plural)

• सूर्यम्: the Sun
• सूर्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया (Acc.), एकवचनम्

• अंजसा: openly/directly
• अंजसा: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अंजस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययम् (adverb), अर्थः—स्पष्टम्/शीघ्रम्/सरलतया (plainly/directly)

Speaker

Īśvara (Śiva) (continued narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Pātāla-vivara (contextual)

Type: cave

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A radiant Sun rises from the horizon, haloed and calm, while Dhūmra and his rākṣasa host leap upward with weapons and smoky auras, attempting to strike the solar orb in mid-ascent.

Characters & Entities

• Divākara (Sūrya)
• Dhūmra
• Rākṣasas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The forces of darkness instinctively oppose the rise of light; the Sun’s ascent becomes an image of dharma confronting adharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This episode belongs to the Prabhāsa-kṣetra Pātālavivara māhātmya framework, explaining the site’s mythic sanctity.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this is narrative action within the māhātmya.