Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 159›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि रत्नकुण्डमनुत्तमम् । रत्नेशाद्दक्षिणे भागे धनुषां सप्तके स्थितम् । महापापोपशमनं विष्णुना निर्मितं स्वयम्

Transliteration

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi ratnakuṇḍamanuttamam | ratneśāddakṣiṇe bhāge dhanuṣāṃ saptake sthitam | mahāpāpopaśamanaṃ viṣṇunā nirmitaṃ svayam

Translation

Īśvara sprach: Dann, o große Göttin, soll man zum unvergleichlichen Ratnakuṇḍa gehen, der südlich von Ratneśa in einer Entfernung von sieben Bogenlängen liegt. Er besänftigt große Sünden und wurde von Viṣṇu selbst geschaffen.

Word by Word
ईश्वरःĪśvara (Lord Śiva)
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
ततःthen; thereafter
ततः:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/क्रमवाचक क्रियाविशेषण (temporal/sequential adverb)
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
महादेविO great goddess
महादेवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहादेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन (Singular); समास: महा + देवी (कर्मधारय)
रत्नकुण्डम्the Ratna-kuṇḍa (jewel-pond)
रत्नकुण्डम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरत्न + कुण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); समास: रत्नस्य कुण्डम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
अनुत्तमम्unsurpassed; excellent
अनुत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण (qualifier) रत्नकुण्डम्-विशेषण
रत्नेशात्from Ratneśa
रत्नेशात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootरत्नेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular); समास: रत्नानाम् ईशः (षष्ठी-तत्पुरुष)
दक्षिणेin the southern
दक्षिणे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); भागे-विशेषण
भागेpart; region
भागे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
धनुषाम्of bows (as a measure)
धनुषाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
सप्तकेat a distance of seven (bows)
सप्तके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसप्तक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
स्थितम्situated; located
स्थितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; रत्नकुण्डम्-विशेषण
महापापोपशमनम्the pacification/removal of great sins
महापापोपशमनम्:
Visheshya/Predicate-noun (Predicate/विशेष्य)
TypeNoun
Rootमहा + पाप + उपशमन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; समास: महतां पापानाम् उपशमनम् (षष्ठी-तत्पुरुष; पूर्वपद-बहुव्रीहिसदृश ‘महा’ उपसर्गवत्)
विष्णुनाby Viṣṇu
विष्णुना:
Karana (Instrument/Agent-in-passive/करण)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
निर्मितम्made; constructed
निर्मितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्मा (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; (रत्नकुण्डम्/महापापोपशमनम्)-विशेषण
स्वयम्himself; personally
स्वयम्:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मनः/स्वतः इति भावे (reflexive/emphatic particle)
Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ratnakuṇḍa

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī/Pārvatī

Visual Art Cues

Scene: Śiva instructs Pārvatī; in the background, a jewel-like pond (Ratnakuṇḍa) glimmers south of a shrine labeled Ratneśa; pilgrims walk a short measured distance with staffs and waterpots.

Characters & Entities
Ś
Śiva (Īśvara)
M
Mahādevī (Pārvatī)
R
Ratnakuṇḍa
R
Ratneśa
V
Viṣṇu

FAQs

Sacred places are divinely established for purification; approaching them with reverence is itself a dharmic act.

Ratnakuṇḍa near Ratneśa in Prabhāsakṣetra.

A pilgrimage instruction: one should go to Ratnakuṇḍa, identified by its precise location relative to Ratneśa.

←Previous Verse
Next Verse→