Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

पाताले विवरं तत्र योगिन्यस्तत्र किं पुरा । तथा मातृगणश्चैव कथमेतदभूत्पुरा

pātāle vivaraṃ tatra yoginyastatra kiṃ purā | tathā mātṛgaṇaścaiva kathametadabhūtpurā

Und wie gab es dort einst jene Öffnung nach Pātāla, der Unterwelt? Wer waren die Yoginīs an jenem Ort, ebenso die Schar der Mātṛs—wie ist all dies in früherer Zeit entstanden?

पातालेin the netherworld (Pātāla)
पाताले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपाताल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
विवरम्a hole, opening
विवरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविवर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/प्रथमा or 2nd/द्वितीया), एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
योगिन्यःyoginīs
योगिन्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयोगिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
किम्what?
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम
पुराformerly, earlier
पुरा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
तथाlikewise, and also
तथा:
Prakara (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (manner adverb)
मातृगणःthe group of Mothers (Mātṛs)
मातृगणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमातृ + गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मातॄणां गणः)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
एवindeed, just
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
कथम्how?
कथम्:
Prakara (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नवाचक क्रियाविशेषण (interrogative adverb)
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; निर्देशवाचक सर्वनाम
अभूत्became, happened
अभूत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलुङ् (Aorist/अद्यतनभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
पुराformerly
पुरा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)

Devī (Pārvatī) to Īśvara (Śiva)

Tirtha: Pātāla-vivara (Prabhāsa context)

Type: cave

Listener: Mahādeva

Scene: Devī asks about an ancient opening to Pātāla and the presence of Yoginīs and Mātṛs at Prabhāsa; imagery suggests a dark cave-mouth near a shrine, guarded by fierce yet protective goddesses.

P
Pātāla
Y
Yoginīs
M
Mātṛgaṇa

FAQs

Tīrthas are not merely physical places; they carry layered, ancient sacred histories linking worlds, deities, and spiritual powers.

Prabhāsa-kṣetra, with reference to a specific sacred feature described as a ‘vivara’ connected to Pātāla.

No direct prescription; the verse asks for the origin narrative of the site’s sacred features and attendant deities.