Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

ईश्वर उवाच । तत्रैव संस्थितं पश्येत्क्षेत्रपालमनुत्तमम् । कंकालभैरवंनाम भैरवेण नियोजितम् । तस्य क्षेत्रस्य रक्षार्थं प्राणिनां दुष्टचेतसाम्

īśvara uvāca | tatraiva saṃsthitaṃ paśyetkṣetrapālamanuttamam | kaṃkālabhairavaṃnāma bhairaveṇa niyojitam | tasya kṣetrasya rakṣārthaṃ prāṇināṃ duṣṭacetasām

Īśvara sprach: Dort selbst soll man den unvergleichlichen Hüter des heiligen Feldes erblicken—Kaṃkālabhairava genannt—von Bhairava eingesetzt, um jene geweihte Stätte vor Wesen mit böser Gesinnung zu schützen.

īśvaraḥĪśvara
īśvaraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootīśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
tatrathere
tatra:
Adverbial (देश)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
evaindeed, just
eva:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण-निपात (emphatic particle)
saṃsthitamstanding/placed
saṃsthitam:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsaṃ- (उपसर्ग) + sthā (धातु) → saṃsthita (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; भूतकृदन्त (past participle)
paśyetshould see
paśyet:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
kṣetrapālamthe guardian of the sacred place
kṣetrapālam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक) + pāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष—‘क्षेत्रस्य पालः’
anuttamamunsurpassed, excellent
anuttamam:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootanuttama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (superlative: unsurpassed)
kaṃkālabhairavamKaṃkāla-bhairava
kaṃkālabhairavam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkaṃkāla (प्रातिपदिक) + bhairava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारय—‘कंकालरूपः भैरवः’
nāmanamed
nāma:
Apposition marker (नाम-निपात)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
Formअव्यय; नामनिर्देशक (indeclinable: ‘named’)
bhairaveṇaby Bhairava
bhairaveṇa:
Karana/Agent-Instrument (करण)
TypeNoun
Rootbhairava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
niyojitamappointed, assigned
niyojitam:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootni- (उपसर्ग) + yuj (धातु) → niyojita (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle)
tasyaof that
tasya:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
kṣetrasyaof the field (holy place)
kṣetrasya:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
rakṣā-arthamfor protection
rakṣā-artham:
Purpose (प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootrakṣā (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; द्वितीया-एकवचनरूपेण अव्ययवत्; प्रयोजनवाचक (for the purpose of protection)
prāṇināmof living beings
prāṇinām:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootprāṇin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
duṣṭacetasāmof evil-minded (ones)
duṣṭacetasām:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootduṣṭa (प्रातिपदिक) + cetas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; तत्पुरुष—‘दुष्टं चेतः येषाम्’ (as adjective to prāṇinām)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Somnātha region)

Type: kshetra

Scene: At Prabhāsa’s sacred precinct, the devotee beholds Kaṃkālabhairava—an awe-inspiring kṣetra-pāla appointed by Bhairava—standing vigilant at the boundary of the holy field, warding off wicked-minded beings.

K
Kaṃkālabhairava
B
Bhairava
K
Kṣetrapāla
P
Prabhāsa Kṣetra

FAQs

Sacred places are protected by divine guardians; reverence for the kṣetrapāla preserves dharma and restrains harmful forces.

Prabhāsa Kṣetra, introducing its guardian deity Kaṃkālabhairava.

The verse implies darśana and recognition of the kṣetrapāla; detailed worship follows in subsequent verses.