Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

तानि वै स्मृतमात्राणि ब्रह्मणा वरवर्णिनि । प्रादुर्भूतानि तत्रैव नद्यास्तीरे सुशोभने

tāni vai smṛtamātrāṇi brahmaṇā varavarṇini | prādurbhūtāni tatraiva nadyāstīre suśobhane

O du Frau von schöner Farbe, sobald Brahmā ihrer nur gedachte, erschienen sie sogleich dort selbst, am herrlich geschmückten Ufer des Flusses.

tānithose (things)
tāni:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Prathamā (1st/प्रथमा), Bahuvacana (बहुवचन)
vaiindeed
vai:
Sambandha/Emphasis (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormNipāta (निपात), emphasis/indeed
smṛtamātrāṇimerely remembered
smṛtamātrāṇi:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsmṛta (कृदन्त-प्रातिपदिक) + mātra (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Prathamā (1st/प्रथमा), Bahuvacana (बहुवचन); Tatpuruṣa ‘smṛta-mātra’ = ‘only remembered/merely by remembrance’
brahmaṇāby Brahmā
brahmaṇā:
Karaṇa/Agent (Instrumental agent/करण-कर्तृ)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Tṛtīyā (3rd/तृतीया), Ekavacana (एकवचन)
vara-varṇiniO fair-complexioned one
vara-varṇini:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक) + varṇinī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Sambodhana (vocative/सम्बोधन), Ekavacana (एकवचन); karmadhāraya ‘varaḥ varṇaḥ yasyāḥ’
prādurbhūtāniappeared, manifested
prādurbhūtāni:
Kriyā (Predicate as participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootprādur-bhū (धातु)
FormKta-participle (क्त), Napumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Prathamā (1st/प्रथमा), Bahuvacana (बहुवचन)
tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
FormDeśavyaya (देशवाचक-अव्यय)
evajust, indeed
eva:
Sambandha/Emphasis (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormNipāta (निपात), restriction/emphasis
nadyāḥof the river
nadyāḥ:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootnadī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Ṣaṣṭhī (6th/षष्ठी), Ekavacana (एकवचन)
tīreon the bank
tīre:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Roottīra (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Saptamī (7th/सप्तमी), Ekavacana (एकवचन)
suśobhanevery beautiful
suśobhane:
Adhikaraṇa (Location-qualifier/अधिकरण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu-śobhana (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Saptamī (7th/सप्तमी), Ekavacana (एकवचन); karmadhāraya with upasarga su-

Narrator addressing a female listener (varavarṇinī) (frame not explicit)

Tirtha: Puṣkarāṇi (Puṣkara tīrthas)

Type: kund

Listener: A addressed ‘varavarṇinī’ (fair-complexioned lady) within the narrative

Scene: On a radiant riverbank, as Brahmā remembers, luminous lotus-lakes (Puṣkaras) appear instantly—water shimmering, lotuses blooming, divine light suffusing the shore; the narrator addresses a fair lady.

B
Brahmā
R
River bank (nadī-tīra)
P
Puṣkaras (implied)

FAQs

Purāṇic tradition portrays sacred geography as divinely revealed—holy sites arise through divine will and remembrance.

The riverbank setting where the Puṣkara-related manifestations appear—leading into Puṣkarāvartakā’s māhātmya.

No direct rite is prescribed here; it establishes the divine origin of the tīrtha as the basis for later rituals.