Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

ध्रुव उवाच । कैलासतुंगशिखरं प्रविकम्प्यमानं कैलासशृंगसदृशेन दशाननेन । यः पादपद्मपरिपीडनया दधार तं शंकरं शरणदं शरणं व्रजामि

dhruva uvāca | kailāsatuṃgaśikharaṃ pravikampyamānaṃ kailāsaśṛṃgasadṛśena daśānanena | yaḥ pādapadmaparipīḍanayā dadhāra taṃ śaṃkaraṃ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ vrajāmi

Dhruva sprach: Als der erhabene Gipfel des Kailāsa vom Zehnantlitzigen, einem Bergkamm gleich, zum Beben gebracht wurde, hielt Ihn der Druck seines lotosgleichen Fußes nieder—zu jenem Śaṅkara, dem Spender des Schutzes, nehme ich Zuflucht.

ध्रुवःDhruva
ध्रुवः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Speech act/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम् (Perfect, 3rd person, Singular, Parasmaipada)
कैलासतुंगशिखरम्the lofty peak of Kailāsa
कैलासतुंगशिखरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकैलास + तुङ्ग + शिखर (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; (कैलासस्य तुङ्गं शिखरम्) (Neuter, Accusative, Singular)
प्रविकम्प्यमानम्trembling, being shaken
प्रविकम्प्यमानम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र + वि + कम्प् (धातु) → विकम्प्यमान (कृदन्त; शानच्)
Formवर्तमानकाले कर्मणि/कर्तरि कृदन्तः (शानच्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषणम् (Neuter, Accusative, Singular; trembling)
कैलासशृंगसदृशेनresembling Kailāsa’s peak
कैलासशृंगसदृशेन:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकैलास + शृंग + सदृश (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; विशेषणम् (like the peak of Kailāsa) (Instrumental, Singular)
दशाननेनby the ten-faced one (Rāvaṇa)
दशाननेन:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootदशानन (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; बहुव्रीहिः ‘दश आननानि यस्य’ (Masculine, Instrumental, Singular)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सम्बन्ध-प्रयोगः (Masculine, Nominative, Singular; who)
पादपद्मपरिपीडनयाby the pressing of (his) lotus-feet
पादपद्मपरिपीडनया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपाद + पद्म + परि + पीडन (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; (पादपद्मस्य परिपीडनया) (Feminine, Instrumental, Singular)
दधारheld, supported
दधार:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम् (Perfect, 3rd person, Singular, Parasmaipada)
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन (Masculine, Accusative, Singular)
शंकरम्Śaṅkara
शंकरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशंकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन (Masculine, Accusative, Singular)
शरणदम्giver of refuge
शरणदम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशरण + द (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषणम् ‘शरणं ददाति’ (Masculine, Accusative, Singular; adjective of शंकरम्)
शरणम्for refuge
शरणम्:
Gati/Karma (Goal/गति)
TypeNoun
Rootशरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (as goal) (Neuter, Accusative, Singular)
व्रजामिI go, I take refuge
व्रजामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootव्रज् (धातु)
Formलट् (वर्तमानकाल), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम् (Present, 1st person, Singular, Parasmaipada)

Dhruva

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (contextual) with Kailāsa as mythic reference

Type: kshetra

Scene: Rāvaṇa, ten-faced and mountain-like, shakes Kailāsa; Śiva calmly presses the peak with a lotus-foot, stilling the tremor; Dhruva (as devotee-voice) offers refuge-prayer.

D
Dhruva
Ś
Śaṅkara (Śiva)
K
Kailāsa
D
Daśānana (Rāvaṇa)

FAQs

Śiva is the ultimate refuge who subdues arrogance and protects the worlds; surrender (śaraṇāgati) is praised as the devotee’s path.

While the stotra is recited in the Prabhāsa context, this verse invokes Kailāsa as Śiva’s cosmic abode.

Stotra-bhakti: taking refuge in Śaṅkara through repeated devotional proclamation (‘śaraṇaṃ vrajāmi’).