Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि गौरीं सौभाग्यदायिनीम् । पश्चिमे रावणेशस्य धनुषां पञ्चके स्थिताम्

Transliteration

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi gaurīṃ saubhāgyadāyinīm | paścime rāvaṇeśasya dhanuṣāṃ pañcake sthitām

Translation

Īśvara sprach: Dann, o große Göttin, soll man zu Gaurī gehen, der Spenderin von Saubhāgya, des segensreichen Eheglücks, die westlich von Rāvaṇeśa weilt, in dem Gebiet, das als „fünf Bogen“ bemessen wird.

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (Lord Śiva)
• ईश्वरः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; धातुः—वच् (भाषणे)

• ततः: then, thereafter
• ततः: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; तदर्थक-क्रियाविशेषणम् (adverb: then/from there)

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; धातुः—गम् (गत्यर्थः)

• महादेवि: O great goddess
• महादेवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्; कर्मधारयः

• गौरीम्: Gaurī
• गौरीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गौरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्

• सौभाग्यदायिनीम्: bestowing good fortune
• सौभाग्यदायिनीम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सौभाग्य (प्रातिपदिक) + दायिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; तत्पुरुषः (सौभाग्यं ददाति इति)

• पश्चिमे: in the west
• पश्चिमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: पश्चिम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्; देशवाचक-विशेषणम्

• रावणेशस्य: of Rāvaṇeśa
• रावणेशस्य: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्; तत्पुरुषः (रावणस्य ईशः)

• धनुषाम्: of bows (as a measure)
• धनुषाम्: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: धनुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम्

• पञ्चके: in a set of five
• पञ्चके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पञ्चक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्

• स्थिताम्: situated
• स्थिताम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; धातुः—स्था (स्थितौ)

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaurī (Saubhāgya-dāyinī)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī/Gaurī)

Visual Art Cues

Scene: Śiva (Īśvara) instructs Devī on a pilgrimage route; in the background, two shrines: Rāvaṇeśvara to the east and a Gaurī temple to the west, with a measured distance motif ‘five bows’ indicated by archers’ bows or a stylized scale.

Characters & Entities

• Śiva (Īśvara)
• Pārvatī (Mahādevī)
• Gaurī
• Rāvaṇeśa (Rāvaṇeśvara)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred geography is mapped as a spiritual practice: moving through tīrthas is presented as a purposeful approach to divine blessings.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gaurī/ Saubhāgya-dāyinī shrine in Prabhāsa Kṣetra, located west of Rāvaṇeśa (Rāvaṇeśvara).

What ritualistic prescription is mentioned?

A yātrā instruction: ‘one should go’ (gacchet) to Gaurī; detailed worship is not yet described in this verse.