Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 34

नीलमध्यं यदा गच्छेत्प्रमादाद्ब्राह्मणः क्वचित् । अहोरात्रोषितो भूत्वा पञ्चगव्येन शुद्ध्यति

nīlamadhyaṃ yadā gacchetpramādādbrāhmaṇaḥ kvacit | ahorātroṣito bhūtvā pañcagavyena śuddhyati

Wenn ein Brāhmaṇa aus Unachtsamkeit irgendwo in die Mitte des „nīla“ gelangt, so wird er, nachdem er einen Tag und eine Nacht in Enthaltsamkeit verbracht hat, durch Pañcagavya gereinigt.

नीलमध्यम्the middle of the nīla (tree/wood)
नीलमध्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनील + मध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (नीलस्य मध्यः)
यदाwhen
यदा:
Sambandha (Temporal link/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
गच्छेत्should go/enter
गच्छेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
प्रमादात्through negligence
प्रमादात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootप्रमाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेत्वर्थे (ablative of cause)
ब्राह्मणःa brahmin
ब्राह्मणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
क्वचित्at some time/somewhere
क्वचित्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formदेश/कालवाचक-अव्यय (indefinite adverb: 'somewhere/sometime')
अहोरात्रोषितःhaving stayed for a day and night
अहोरात्रोषितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअहोरात्र + उषित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वस्/उष्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः द्वन्द्व-आधार + तत्पुरुषः (अहः+रात्रि; अहोरात्रे उषितः); भूतकृदन्त
भूत्वाhaving become/being
भूत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootभू (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive)
पञ्चगव्येनwith pañcagavya (five cow-products)
पञ्चगव्येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपञ्च + गव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; द्विगु-समासः (पञ्च गव्यानि यस्मिन्/पञ्चगव्यं)
शुद्ध्यतिbecomes purified
शुद्ध्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootशुध् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपदम्

Skanda (deduced from Prabhāsa Khaṇḍa māhātmya narration style)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (normative authority)

Type: kshetra

Scene: A pilgrim accidentally steps into a blue-dyed area (cloth-dyeing pit/indigo patch) and is alarmed; a priest prescribes ahorātra restraint and pañcagavya; the pilgrim returns purified to the tīrtha steps.

B
Brāhmaṇa
P
Pañcagavya

FAQs

Even accidental lapses are addressed by dharma through measured expiation, preserving the seriousness of sacred observance.

The instruction belongs to Prabhāsakṣetra-māhātmya, reflecting the purity culture associated with rites connected to Prabhāsa.

Ahorātra abstinence followed by pañcagavya purification if one inadvertently enters the 'nīla' midst.