Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

Devanagari script

ब्राह्मणा ऊचुः । वृद्धिकामाश्च पितरो वरदास्तव राघव । दर्शनं हि प्रयच्छंति स्वप्नान्ते हि स्ववंशजे

Transliteration

brāhmaṇā ūcuḥ | vṛddhikāmāśca pitaro varadāstava rāghava | darśanaṃ hi prayacchaṃti svapnānte hi svavaṃśaje

Translation

Die Brāhmaṇas sprachen: „O Rāghava, deine Pitṛs (Ahnen), die das Wohl und die Mehrung deiner Linie wünschen und Spender von Gnaden sind, gewähren wahrlich ihre Schau—sie erscheinen am Ende des Traumes—dem, der in ihrer eigenen Abstammung geboren ist.“

Word by Word

• ब्राह्मणाः: the Brahmins
• ब्राह्मणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम्

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• वृद्धि-कामाः: desiring prosperity
• वृद्धि-कामाः: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वृद्धि + काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम्; उपपद-तत्पुरुषः (‘वृद्धिं कामयन्ति’ = desiring prosperity)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction: and)

• पितरः: the ancestors
• पितरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम्

• वरदाः: granting boons
• वरदाः: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वरद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम्; विशेषणम्

• तव: your
• तव: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्; सर्वनाम

• राघव: O Rāghava
• राघव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

• दर्शनम्: a vision, appearance
• दर्शनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपातः (particle: indeed/for)

• प्रयच्छन्ति: grant, bestow
• प्रयच्छन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + यम् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• स्वप्न-अन्ते: at the end of a dream
• स्वप्न-अन्ते: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्वप्न + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘स्वप्नस्य अन्तः’)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपातः (particle: indeed)

• स्व-वंशजे: to/for their own descendant
• स्व-वंशजे: Adhikarana (Reference/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्व + वंशज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘स्वस्य वंशजः’ = one’s own descendant)

Speaker

Brāhmaṇas

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Puṣkara (Prabhāsa-kṣetra)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Rāma (Rāghava)

Visual Art Cues

Scene: Brāhmaṇas respond to Rāma, explaining that pitṛs, wishing prosperity for their lineage, grant a boon-like vision at the end of a dream.

Characters & Entities

• Rāma (Rāghava)
• Pitṛs (ancestors)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ancestors respond to dhārmic descendants; their subtle guidance may manifest through dreams, encouraging Pitṛ-dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader setting is Prabhāsakṣetra in the Prabhāsa Khaṇḍa; the specific tīrtha is named in the following verses.

What ritualistic prescription is mentioned?

An implicit emphasis on Pitṛ-related observance (Śrāddha), which is explicitly prescribed in the next shloka.