Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 16

भद्राश्वेऽश्वशिरा विष्णुर्भारते कूर्मसंस्थितः । वराहः केतुमाले च मत्स्यरूपस्तथोत्तरे

bhadrāśve'śvaśirā viṣṇurbhārate kūrmasaṃsthitaḥ | varāhaḥ ketumāle ca matsyarūpastathottare

In Bhadrāśva weilt Viṣṇu als Hayagrīva, in pferdeköpfiger Gestalt; in Bhārata ist Er in der Form der Schildkröte (Kūrma) gegründet; in Ketumāla ist Er als Eber (Varāha) gegenwärtig; und im nördlichen Gebiet erscheint Er in der Gestalt des Fisches (Matsya).

bhadrāśvein Bhadrāśva (varṣa)
bhadrāśve:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhadrāśva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (देश/वर्षनाम), सप्तमी (7), एकवचन
aśvaśirāḥthe one with a horse-head
aśvaśirāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootaśva (प्रातिपदिक) + śiras (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; बहुव्रीहि (अश्वस्य शिरो यस्य)
viṣṇuḥViṣṇu
viṣṇuḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
bhāratein Bhārata
bhārate:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhārata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
kūrma-saṃsthitaḥsituated as the tortoise (Kūrma)
kūrma-saṃsthitaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootkūrma (प्रातिपदिक) + saṃ + √sthā (स्था) (धातु) → saṃsthita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; तत्पुरुष (कूर्मे संस्थितः)
varāhaḥthe Boar (Varāha)
varāhaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvarāha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
ketumālein Ketumāla (varṣa)
ketumāle:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootketumāla (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (देश/वर्षनाम), सप्तमी (7), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
matsya-rūpaḥthe one whose form is a fish (Matsya)
matsya-rūpaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmatsya (प्रातिपदिक) + rūpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; बहुव्रीहि (मत्स्यरूपं यस्य)
tathālikewise
tathā:
Sambandha (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (thus/likewise)
uttarein the northern (region)
uttare:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootuttara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (देश/वर्षनाम: उत्तरकुरु/उत्तरदेश), सप्तमी (7), एकवचन

Unspecified (contextual narrator within Prabhāsakṣetra Māhātmya)

Tirtha: Bhārata-varṣa (as Kūrma-sthāna) within Prabhāsa discourse

Type: kshetra

Listener: Mahādevī

Scene: A cosmographic tableau: four regions depicted as panels, each with Viṣṇu’s distinct form—Hayagrīva in Bhadrāśva, Kūrma in Bhārata, Varāha in Ketumāla, Matsya in the northern realm—linking landforms to avatāras.

V
Viṣṇu
H
Hayagrīva (Aśvaśirā)
K
Kūrma
V
Varāha
M
Matsya
B
Bhadrāśva
B
Bhārata
K
Ketumāla

FAQs

The Divine pervades the whole cosmos in suitable forms, guiding beings according to place and need—inviting reverence for sacred geography as dharmic order.

The broader context is Prabhāsakṣetra’s Māhātmya, but this verse itself praises a cosmic mapping of Viṣṇu’s forms across varṣas rather than a single tirtha.

None in this verse; it is primarily cosmological/theological description.