Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

महाकालं मध्यमं च केदारं भैरवं तथा । पवित्राष्टकमेतद्धि जलसंस्थं वरानने

mahākālaṃ madhyamaṃ ca kedāraṃ bhairavaṃ tathā | pavitrāṣṭakametaddhi jalasaṃsthaṃ varānane

Mahākāla, Madhyama, Kedāra und ebenso Bhairava—dies ist wahrlich das im Wasser errichtete «Pavitrāṣṭaka», o du Schönantlitzige.

महाकालम्Mahākāla (name of a sacred form/place)
महाकालम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहाकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—महान् कालः इति कर्मधारय
मध्यमम्Madhyama (name)
मध्यमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमध्यम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
केदारम्Kedāra (name)
केदारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकेदार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
भैरवम्Bhairava (name)
भैरवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभैरव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तथाlikewise/also
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: ‘likewise’)
पवित्राष्टकम्the set of eight ‘pavitra’ (holy) [places]
पवित्राष्टकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपवित्र + अष्टक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—अष्टौ पवित्राणि इति द्विगु
एतत्this
एतत्:
Visheshya (Referent/निर्देश)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (contextually: ‘this’)
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis/indeed)
जलसंस्थम्situated in water
जलसंस्थम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजल + संस्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—जले संस्थम् इति सप्तमी-तत्पुरुष; विशेषणम् (of etat/pavitrāṣṭakam)
वराननेO fair-faced one
वरानने:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवरानना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (8th), एकवचन; समासः—वरा आनना यस्याः इति कर्मधारय; संबोधन (vocative)

Skanda (deduced; addressing a feminine interlocutor via 'varānane')

Tirtha: Pavitrāṣṭaka (jala-saṃstha)

Type: ghat

Listener: Varānanā (addressed as 'O fair-faced one')

Scene: A sacred water expanse with four (as named here) liṅga-presences rising from or reflected in the water—Mahākāla, Madhyama, Kedāra, Bhairava—forming part of an eightfold purificatory set; pilgrims bathe and offer bilva and lamps at the water’s edge.

M
Mahākāla
M
Madhyama
K
Kedāra
B
Bhairava
P
Pavitrāṣṭaka

FAQs

A specific octad of purifying sacred presences is said to abide in the watery tīrthas, emphasizing cleansing and sanctification through the kṣetra.

The water-established Pavitrāṣṭaka, naming Mahākāla, Madhyama, Kedāra, and Bhairava as part of the set.

Implicitly, water-based tīrtha practice (snāna/bathing) is suggested by 'jala-saṃstha', though no detailed procedure is given.