Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 49

माघं यः क्षपते सर्वं गोमत्युदधिसंगमे । ब्राह्मणानुज्ञया विप्राः सर्वं संपूर्णतां व्रजेत्

māghaṃ yaḥ kṣapate sarvaṃ gomatyudadhisaṃgame | brāhmaṇānujñayā viprāḥ sarvaṃ saṃpūrṇatāṃ vrajet

O Brāhmaṇas, wer den ganzen Māgha-Monat am Zusammenfluss der Gomatī mit dem Ozean verbringt—mit Zustimmung der Brāhmaṇas—erlangt in jeder Hinsicht vollkommene Erfüllung.

माघम्the month of Māgha
माघम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमाघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; मासवाचक
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)
क्षपतेspends/passes (time)
क्षपते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षप् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; ‘क्षपते’ = ‘व्यतीतयति/नयति’ (spends)
सर्वम्entire
सर्वम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (माघम्)
गोमती-उदधि-संगमेat the confluence of the Gomati and the ocean
गोमती-उदधि-संगमे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगोमती-उदधि-संगम (प्रातिपदिक; गोमती + उदधि + संगम)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘गोमत्याः उदधिना सह संगमः’ इति (सम्बन्ध-तत्पुरुष/षष्ठी-तत्पुरुष)
ब्राह्मण-अनुज्ञयाby/with the permission of Brahmins
ब्राह्मण-अनुज्ञया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootब्राह्मण-अनुज्ञा (प्रातिपदिक; ब्राह्मण + अनुज्ञा)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; ‘ब्राह्मणानाम् अनुज्ञा’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः
विप्राःO Brahmins / learned ones
विप्राः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संबोधनार्थे अपि प्रयुज्यते (O vipras)
सर्वम्everything/complete result
सर्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘सर्वम्’ = ‘समस्तं फलम्/सिद्धिम्’ (contextual object)
संपूर्णताम्fullness/completion
संपूर्णताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसंपूर्णता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
व्रजेत्would attain/go to
व्रजेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootव्रज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Skanda (deduced from Dvārakā Māhātmya narrative convention within Prabhāsa Khaṇḍa)

Tirtha: Gomatī–udadhi-saṅgama (Dvārakā)

Type: sangam

Listener: brāhmaṇas (viprāḥ)

Scene: Pilgrims reside through Māgha on the sandy banks where the Gomatī meets the sea; dawn snāna, small fires for homa, brāhmaṇas giving blessings, and Dvārakā’s temples in the background.

G
Gomatī
O
Ocean (Udādhi/Sāgara)
B
Brāhmaṇas
M
Māgha (month)

FAQs

Extended sacred observance (vāsa) at a tīrtha, guided by dharmic community sanction, is said to bring holistic spiritual and worldly completion.

The Gomatī–Ocean confluence (Gomatī-udadhi-saṅgama) associated with Dvārakā.

Spending the full month of Māgha at the confluence as a vrata-like observance, undertaken with brāhmaṇas’ consent.