Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 25

नैरृत्यां वाममार्गाद्या महेन्द्रऋषभादयः । अन्ये च पुण्यशैलाश्च सलोकालोक मानसाः । द्वारकां परितः संति पर्य्युपासंति प्रत्यहम्

nairṛtyāṃ vāmamārgādyā mahendraṛṣabhādayaḥ | anye ca puṇyaśailāśca salokāloka mānasāḥ | dvārakāṃ paritaḥ saṃti paryyupāsaṃti pratyaham

Im Südwesten sind Vāmamārga und andere, ebenso Mahendra, Ṛṣabha und die übrigen. Auch andere heilige Berge—zusammen mit Lokāloka und Mānasa—sind rings um Dvārakā gegenwärtig und verehren sie, indem sie ihr Tag für Tag dienen.

nairṛtyāmin the south-west (direction)
nairṛtyām:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootnairṛtī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
vāma-mārga-ādyāḥthose beginning with the left-path (group)
vāma-mārga-ādyāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvāma (प्रातिपदिक) + mārga (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); समासः—तत्पुरुषः (vāma-mārga = 'left path'), तदादयः = 'beginning with them'
mahendra-ṛṣabha-ādayaḥMahendra, Ṛṣabha and others
mahendra-ṛṣabha-ādayaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmahendra (प्रातिपदिक) + ṛṣabha (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः; 'Mahendra, Ṛṣabha, etc.'
anyeothers
anye:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
puṇya-śailāḥholy mountains
puṇya-śailāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpuṇya (प्रातिपदिक) + śaila (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—कर्मधारयः ('holy mountains')
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
sa-loka-aloka-mānasāḥ(mountains) Loka, Aloka, and Mānasa (with their groups)
sa-loka-aloka-mānasāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsa (प्रातिपदिक) + loka (प्रातिपदिक) + aloka (प्रातिपदिक) + mānasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—द्वन्द्वः/समाहार-प्रायः (loka + aloka) तथा तत्पुरुष-सम्बन्धः (sa-... = 'with'); 'those (mountains) named/including Loka, Aloka, and Mānasa'
dvārakāmDvārakā
dvārakām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdvārakā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
paritaḥaround
paritaḥ:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootparitaḥ (अव्यय)
Formअव्यय (adverb/postposition)
santiare / exist
santi:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
pary-upāsantiworship/attend upon (all around)
pary-upāsanti:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootupa-ās (धातु) with pari- (उपसर्ग)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; उपसर्गः—pari + upa
pratyahamevery day
pratyaham:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootprati + ahan (अव्ययभाव-प्रयोग)
Formअव्ययीभाव-समास (adverb)

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Dvārakā Māhātmya; exact speaker not explicit in this verse)

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Scene: A grand circular assembly of mountains around Dvārakā, with Lokāloka depicted as a vast encircling ridge at the horizon and Mānasa as a serene lake-mountain motif; mountains perform daily pūjā with lamps and flowers toward the city.

D
Dvārakā
M
Mahendra
Ṛṣabha
L
Lokāloka
M
Mānasa
V
Vāmamārga

FAQs

Even the greatest sacred features of the cosmos are depicted as daily worshippers of Dvārakā—affirming the kṣetra as a living focus of devotion.

Dvārakā, honored as the center around which holy mountains and cosmic landmarks gather in reverence.

The verse mentions daily ‘pary-upāsanā’ (regular reverent attendance/worship) in a descriptive sense, not as a direct instruction to pilgrims.