Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 20

चण्डिका च तथा देवी ह्यूर्द्ध्वबाहुश्च राक्षसः । पद्माक्षः क्षेत्रपालश्च नागश्चाश्वतरस्तथा

caṇḍikā ca tathā devī hyūrddhvabāhuśca rākṣasaḥ | padmākṣaḥ kṣetrapālaśca nāgaścāśvatarastathā

Auch Caṇḍikā, die Göttin, und der Rākṣasa Ūrddhvabāhu; Padmākṣa und Kṣetrapāla; ebenso Nāga und Aśvatara—auch sie stehen als Hüter bereit.

चण्डिकाCaṇḍikā (the goddess Caṇḍikā)
चण्डिका:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचण्डिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction: 'and')
तथाalso; likewise
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb: 'thus/also')
देवीthe Goddess
देवी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात-अव्यय (particle: emphasis/indeed)
ऊर्ध्वबाहुःŪrddhvabāhu (one with raised arms)
ऊर्ध्वबाहुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक) + बाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास (ऊर्ध्वः बाहुः यस्य/ऊर्ध्वबाहुः)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
राक्षसःa rākṣasa (demon)
राक्षसः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पद्माक्षःPadmākṣa (lotus-eyed)
पद्माक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपद्म (प्रातिपदिक) + अक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास (पद्मम् इव अक्षी यस्य)
क्षेत्रपालःguardian of the sacred place (kṣetrapāla)
क्षेत्रपालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक) + पाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (क्षेत्रस्य पालः)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
नागःNāga (serpent being)
नागः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अश्वतरःAśvatara (a being named Aśvatara / 'mule')
अश्वतरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअश्वतर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तथाalso
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb: 'also/likewise')

Skanda (deduced from Dvārakā Māhātmya narrative style within Skanda Purāṇa)

Tirtha: Dvārakā (guardian circuit)

Type: kshetra

Scene: A fierce yet auspicious tableau: Caṇḍikā with weapons and lion aura; Ūrddhvabāhu rākṣasa towering with raised arms; Padmākṣa and Kṣetrapāla as vigilant sentinels; Nāga and Aśvatara as serpentine/horse-like guardian presences near the gate foundations.

C
Caṇḍikā
Ū
Ūrddhvabāhu
P
Padmākṣa
K
Kṣetrapāla
N
Nāga
A
Aśvatara

FAQs

A sacred city is protected by a multi-layered spiritual ecology—Deity, kṣetrapāla, and powerful beings together sustain its holiness.

Dvārakā and its sacred precinct (kṣetra) safeguarded by kṣetrapālas and divine forces.

No procedural rite; the mention of Kṣetrapāla supports the common Purāṇic practice of honoring the guardian before entering/performing worship.