Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5
Devanagari script
आनासाग्रशिखाग्राभ्यां चिरं चैवावलोकितः । ततोऽहसत्स सहसा तं मृकण्डो ह्यलक्षयत्
Transliteration
ānāsāgraśikhāgrābhyāṃ ciraṃ caivāvalokitaḥ | tato'hasatsa sahasā taṃ mṛkaṇḍo hyalakṣayat
Translation
Lange betrachtete er ihn, von der Nasenspitze bis zum Scheitel. Dann lachte er plötzlich auf; und Mṛkaṇḍu bemerkte es.
Word by Word
आनासाग्रशिखाग्राभ्याम्with (his) nose-tip and hair-tip
आनासाग्रशिखाग्राभ्याम्:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootआ-नासाग्र (प्रातिपदिक) + शिखाग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (समाहार-द्वन्द्व), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), द्विवचन (Dual); द्वन्द्वः (नासाग्रं च शिखाग्रं च)
चिरम्for a long time
चिरम्:
Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootचिरम् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (for a long time)
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction ‘and’)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis ‘indeed/just’)
अवलोकितःwas observed
अवलोकितः:
Kriyā (Verbal predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootअव + लोक् (धातु)
Formभूतकालिक कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगः (passive sense) — ‘was looked at/observed’
ततःthen
ततः:
Kāla-adhikaraṇa (Sequence)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक (then)
अहसत्laughed
अहसत्:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootहस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद; ‘laughed’
सhe
स:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
सहसाsuddenly
सहसा:
Kriyā-viśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (suddenly)
तम्him
तम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
मृकण्डःMṛkaṇḍa
मृकण्डः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमृकण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
हिindeed/for
हि:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle) — कारण/निश्चयार्थ (indeed/for)
अलक्षयत्noticed
अलक्षयत्:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootलक्ष् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद; ‘noticed/observed’
Speaker
Pulastya (continuing narration)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Arbuda (sectional locus) within Prabhāsa-khaṇḍa’s tīrtha network
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: The brāhmaṇa carefully examines the child’s features from nose-tip to crown, then laughs suddenly; Mṛkaṇḍu watches, alarmed, sensing hidden meaning.
Characters & Entities
M
MṛkaṇḍuL
Learned brāhmaṇa (sāmudravit)T
The childFAQs
Even auspicious appearances can conceal karmic limits; discernment invites humility and spiritual urgency.
No tīrtha is named in this verse; it remains within the hermitage narrative frame.
None.