Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7

Devanagari script

तस्माद्ब्रह्मादयो देवाः सोमं प्राप्य क्रमाद्द्विजाः । तृप्तिं यांति परां हृष्टा यतस्तस्माद्वरोऽत्र सः

Transliteration

tasmādbrahmādayo devāḥ somaṃ prāpya kramāddvijāḥ | tṛptiṃ yāṃti parāṃ hṛṣṭā yatastasmādvaro'tra saḥ

Translation

Darum, o Brāhmaṇas, gelangen die Götter, beginnend mit Brahmā, indem sie Soma der rechten Ordnung gemäß erlangen, zur höchsten Sättigung und jubeln. Deshalb ist er hier, an diesem heiligen Ort, eine große Gnadengabe.

Word by Word

• तस्मात्: therefore; from that (reason)
• तस्मात्: Hetu/Apādāna (Cause/Source)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तस्मात् इति सर्वनाम-रूपं; पञ्चमी-एकवचन (Ablative singular) अर्थे अव्ययीभावेन—‘तस्मात्/अतः’ (causal adverb)

• ब्रह्मादयः: Brahmā and others
• ब्रह्मादयः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘ब्रह्मा-आदयः’ = ब्रह्मा च अन्ये च (Brahmā and others)

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• सोमम्: Soma
• सोमम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• प्राप्य: having obtained
• प्राप्य: Kriyāviśeṣaṇa (Converb; prior action)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय; ‘having obtained/reached’

• क्रमात्: in due order; gradually
• क्रमात्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया/पञ्चमी-एकवचन-रूपेण अव्ययवत् प्रयोगः; ‘क्रमात्’ = क्रमशः (adverb)

• द्विजाः: the twice-born (Brahmins)
• द्विजाः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• तृप्तिम्: satisfaction
• तृप्तिम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: तृप्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• यान्ति: go/attain
• यान्ति: Kriyā (Predicate)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन

• पराम्: supreme; great
• पराम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तृप्तिम् इति विशेषणम्

• हृष्टाः: delighted
• हृष्टाः: Karta-viśeṣaṇa (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: हृष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्तृ-विशेषणम्

• यतः: because; since
• यतः: Hetu (Cause marker)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (relative adverb) ‘यतः’ = यस्मात् कारणात् (because/whence)

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu/Upasaṃhāra (Conclusion marker)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (correlative adverb) ‘तस्मात्’ = अतः (therefore)

• वरः: excellent; best
• वरः: Karta/Pratijñā (Predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• अत्र: here
• अत्र: Adhikaraṇa (Location)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb of place)

• सः: he/that (Soma)
• सः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Soma-tīrtha (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇas (dvijāḥ)

Visual Art Cues

Scene: A radiant Soma presides over a sanctified tīrtha; Brahmā and other devas arrive in orderly procession, receive Soma’s grace, and become visibly satisfied and joyous; the landscape glows with cool lunar light.

Characters & Entities

• Brahmā
• Devas
• Soma
• Dvijas (brāhmaṇas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Approaching Soma brings deep fulfillment; sacred places are praised because they mediate divine nourishment and joy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The locale of Soma’s presence/āyatana in this Nāgarakhaṇḍa tīrtha-region, praised as a special boon to the worlds.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit prescription; it emphasizes the spiritual ‘phala’ (benefit) of attaining/approaching Soma.