Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 46

अथासौ ववृधे बालः शुक्लपक्षे यथोडुराट् । पितृमातृकृतानंदो बन्धुवर्गेण लालितः

athāsau vavṛdhe bālaḥ śuklapakṣe yathoḍurāṭ | pitṛmātṛkṛtānaṃdo bandhuvargeṇa lālitaḥ

Daraufhin wuchs der Knabe Tag für Tag heran, wie der Mond in der hellen Monatshälfte; er bereitete Vater und Mutter Freude und wurde vom Kreis der Verwandten liebevoll umsorgt.

अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (sequencing particle)
असौhe
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
ववृधेgrew
ववृधे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृध् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
बालःthe boy
बालः:
Karta (Apposition to subject)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
शुक्लपक्षेin the bright fortnight
शुक्लपक्षे:
Adhikarana (Time-locative/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootशुक्ल (प्रातिपदिक) + पक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष ‘शुक्लस्य पक्षः’
यथाas/like
यथा:
Sambandha (Comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानवाचक (comparative particle)
उडुराट्the moon
उडुराट्:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootउडुराज् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘चन्द्रः’ (moon)
पितृमातृकृतानन्दःwhose joy was caused by (his) father and mother
पितृमातृकृतानन्दः:
Karta (Qualifying the subject/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपितृ (प्रातिपदिक) + मातृ (प्रातिपदिक) + कृत (कृ-धातु, क्त) + आनन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषार्थे ‘पितृमातृभ्यां कृतः आनन्दः यस्य’ (sense close to Bahuvrihi)
बन्धुवर्गेणby the group of relatives
बन्धुवर्गेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootबन्धु (प्रातिपदिक) + वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; ‘बन्धूनां वर्गः’
लालितःcherished/caressed
लालितः:
Karta (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootलल्/लालित (लल्-धातु से क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Narrator (Purāṇic storyteller voice)

Scene: A serene domestic tableau: the child growing under the affectionate gaze of parents and relatives; in the background, a bright waxing moon symbolizing steady increase.

U
uḍurāṭ (moon)

FAQs

Dharma is also familial: loving nurture and harmonious kinship are portrayed as auspicious supports for a child’s destined growth.

No tīrtha is specified in this verse; it is narrative connective tissue within the Tīrthamāhātmya chapter.

None; the verse uses an auspicious metaphor to describe the child’s growth.