Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 45

तस्य चक्रे पिता नाम प्राप्ते द्वादशमे दिने । प्रसिद्धं वृत्र इत्येव पूजयित्वा द्विजोत्तमान्

tasya cakre pitā nāma prāpte dvādaśame dine | prasiddhaṃ vṛtra ityeva pūjayitvā dvijottamān

Am zwölften Tag vollzog der Vater die Namensgebung und verlieh ihm den weithin bekannten Namen „Vṛtra“, nachdem er die erhabensten der Zweimalgeborenen, die Brahmanen, geehrt hatte.

तस्यof him/its
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन (Singular)
चक्रेdid/made/performed
चक्रे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद
पिताfather
पिता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
नामnamely
नाम:
Sambandha (Apposition/विशेष्य-विशेषणभाव)
TypeIndeclinable
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; निपात (particle) — ‘indeed/namely’
प्राप्तेwhen (it) had come/arrived
प्राप्ते:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootप्राप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; ‘(when) attained/arrived’
द्वादशमेon the twelfth
द्वादशमे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootद्वादश (संख्याप्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)
दिनेday
दिने:
Adhikarana (Time-locative/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootदिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
प्रसिद्धम्well-known/renowned
प्रसिद्धम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootप्रसिद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मविशेषण
वृत्रVṛtra (name)
वृत्र:
Karma (Object—name given/कर्म)
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; नाम (proper name)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/उद्धरण)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/इत्यर्थक निपात (quotative particle)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
पूजयित्वाhaving worshipped/honoured
पूजयित्वा:
Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया (prior action)
द्विजोत्तमान्the best Brahmins
द्विजोत्तमान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन; षष्ठी/कर्मधारय-समासार्थे ‘श्रेष्ठा द्विजाः’

Narrator (Purāṇic storyteller voice)

Scene: A household nāmakaraṇa on the twelfth day: the father seated near a ritual fire, offering honors to venerable brāhmaṇas; the infant is presented and named “Vṛtra.”

V
Vṛtra
D
dvijottama (foremost brāhmaṇas)

FAQs

Life transitions are sanctified through saṁskāras, and honoring learned brāhmaṇas is presented as integral to dharmic household life.

No specific tīrtha is named in this verse; it contributes to the chapter’s sacred narrative environment.

Nāmakaraṇa (naming rite) on the twelfth day, along with honoring/worshiping eminent brāhmaṇas.