Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

तत्र रात्रिं समासाद्य श्रांताः पांथाः समन्ततः । सुप्ताः स्थानानि संसृत्य गता निद्रावशं तथा

tatra rātriṃ samāsādya śrāṃtāḥ pāṃthāḥ samantataḥ | suptāḥ sthānāni saṃsṛtya gatā nidrāvaśaṃ tathā

Dort, als die Nacht herankam, legten sich die von allen Seiten ermatteten Wanderer an ihre Plätze und fielen unter die Macht des Schlafes.

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)
रात्रिम्the night
रात्रिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
समासाद्यhaving reached
समासाद्य:
Kriya-visheshaṇa (Gerund/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-√सद् (धातु) → समासाद्य (क्त्वा/ल्यप्)
Formअव्ययकृदन्त (ल्यप्/क्त्वान्त); पूर्वकालिक क्रिया 'having reached/arrived at'
श्रान्ताःtired
श्रान्ताः:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रान्त (प्र-√श्रम् धातु → क्त/PPP)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्तृविशेषण
पान्थाःtravellers
पान्थाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपान्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
समन्ततःon all sides, all around
समन्ततः:
Adhikarana (Adverbial/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः (अव्यय)
Formअव्यय; परितः/सर्वतः-अर्थक क्रियाविशेषण (adverb)
सुप्ताःfell asleep / were asleep
सुप्ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootस्वप् (धातु) → सुप्त (क्त/PPP)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्तरि 'having slept/being asleep'
स्थानानिplaces, spots
स्थानानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन
संसृत्यhaving gone to / having moved to
संसृत्य:
Kriya-visheshaṇa (Gerund/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-√सृ (धातु) → संसृत्य (क्त्वा)
Formअव्ययकृदन्त (क्त्वान्त); पूर्वकालिक क्रिया 'having moved/approached'
गताःwent, proceeded
गताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → गत (क्त/PPP)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्तरि 'having gone'
निद्रावशम्into the power of sleep
निद्रावशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिद्रा + वश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; तत्पुरुष: 'निद्रायाः वशः' (sleep's control)
तथाthus, likewise
तथा:
Adhikarana (Adverbial/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (manner adverb)

Sūta (Lomaharṣaṇa) — inferred for Nāgarakhaṇḍa tīrthamāhātmya narration

Scene: Night in the desert: weary travelers spread out, bedding down in a circle; dim firelight; vast starry sky; silence and exhaustion.

T
Travelers (pāṃtha)
N
Night (rātri)
S
Sleep (nidrā)

FAQs

Human vulnerability in travel underscores the need for dharma, vigilance, and reliance on divine grace earned through merit.

Not named in this verse; the chapter’s tīrtha frame remains Ānarteśvara and its sacred waters.

None; it narrates the travelers resting for the night.