Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 47›Shloka 54
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 54

Devanagari script

राजोवाच । उभाभ्यामथ हृष्टाभ्यां पूजितोऽयं महेश्वरः । तैः पद्मैः सत्त्वमास्थाय कृत्वा पूजां द्विजोत्तमाः

Transliteration

rājovāca | ubhābhyāmatha hṛṣṭābhyāṃ pūjito'yaṃ maheśvaraḥ | taiḥ padmaiḥ sattvamāsthāya kṛtvā pūjāṃ dvijottamāḥ

Translation

Der König sprach: „O Beste der Brahmanen, dann wurde dieser Maheśvara von ihnen beiden, im Herzen erfreut, verehrt. Mit jenen Lotosblumen, in Reinheit und Standhaftigkeit gegründet, vollzogen sie die Verehrung.“

Word by Word
राजाthe king
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
उभाभ्याम्by both (of them)
उभाभ्याम्:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootउभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-शब्दः, पुं/नपुं, तृतीया (3rd/करण), द्विवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connective/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय, अनुक्रम/आरम्भसूचक (indeclinable: ‘then/now’)
हृष्टाभ्याम्by the two delighted
हृष्टाभ्याम्:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootहृष्ट (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुं, तृतीया (3rd/करण), द्विवचन; ‘उभाभ्याम्’ इत्यस्य विशेषणम्
पूजितःwas worshipped
पूजितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘महेश्वरः’ इत्यस्य विशेषणम्
अयम्this
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
महेश्वरःMaheśvara (Śiva)
महेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (महान् ईश्वरः), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
तैःwith those
तैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; ‘पद्मैः’ इत्यस्य विशेषणम्
पद्मैःwith lotuses
पद्मैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपद्म (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन
सत्त्वम्goodness, purity, courage
सत्त्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
आस्थायhaving adopted, having taken refuge in
आस्थाय:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootआ + स्था (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव (indeclinable), ‘having resorted to/assuming’
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव (indeclinable), ‘having done’
पूजाम्worship
पूजाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपूजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
द्विजोत्तमाःO best of the twice-born (brāhmaṇas)
द्विजोत्तमाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (द्विजानाम् उत्तमाः), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; संबोधनार्थे अपि (vocative sense)
Speaker

Rājā (the King)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mahākāla/Maheśvara-sthāna

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Dvijottamāḥ (best of Brahmins)

Visual Art Cues

Scene: The king narrates as the two devotees, joyful and composed, offer lotuses at the Śiva altar, lamps flickering, their faces serene with sattvic resolve.

Characters & Entities
M
Maheśvara
M
Mahākāla

FAQs

True worship is not only the external offering but also the inner disposition—sattva (purity and steadiness) that makes the act spiritually potent.

A Mahākāla/Maheśvara sacred setting within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya; the precise tīrtha-name is not specified in this verse alone.

Performing Śiva pūjā with lotus-flowers, undertaken with a sattvic (pure, disciplined) mindset.

←Previous Verse
Next Verse→