Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 268›Shloka 9
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

धरादाने महाराज वित्तशाठ्यं विवर्जयेत् । नैव पंचपलादर्वाक्प्रदातव्या कथञ्चन । लवणेक्षुसुरासर्पिर्दधिदुग्धजलोद्भवाः । समुद्राः सप्त चैतांस्तु कक्षायां तत्र दर्शयेत्

Transliteration

dharādāne mahārāja vittaśāṭhyaṃ vivarjayet | naiva paṃcapalādarvākpradātavyā kathañcana | lavaṇekṣusurāsarpirdadhidugdhajalodbhavāḥ | samudrāḥ sapta caitāṃstu kakṣāyāṃ tatra darśayet

Translation

Bei der Spende der Erde, o großer König, soll man jede Täuschung hinsichtlich des Reichtums meiden. Niemals darf ein Erdmodell dargebracht werden, das weniger als fünf Palas wiegt. Dort soll man die sieben Ozeane darstellen—entstanden aus Salz, Zuckerrohrsaft, berauschendem Trank, Ghee, Dickmilch, Milch und Wasser—geordnet als umschließende Gürtelringe.

Word by Word
धरादानेin the gift of land
धरादाने:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootधरा (प्रातिपदिक) + दान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण/7th case), एकवचन; तत्पुरुष (धरायाः दानम्)
महाराजO great king
महाराज:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + राजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (महान् राजा)
वित्तशाठ्यम्deceit regarding wealth
वित्तशाठ्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवित्त (प्रातिपदिक) + शाठ्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/2nd case), एकवचन; तत्पुरुष (वित्ते शाठ्यम्)
विवर्जयेत्should avoid
विवर्जयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवर्ज् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद; उपसर्गः—वि
नnot
न:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation particle)
एवindeed/at all
एव:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
पंचपलात्than five palas
पंचपलात्:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootपंच (संख्या-प्रातिपदिक) + पल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/5th case), एकवचन; द्विगु (पञ्च पलानि)
अर्वाक्less (below)
अर्वाक्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअर्वाक् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formदिशा/परिमाणवाचक-अव्यय (adverb: below/less than)
प्रदातव्याshould be given
प्रदातव्या:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootप्र-दा (धातु) + तव्यत् (कृत् प्रत्यय) → प्रदातव्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भाव्य/कर्तव्य (gerundive: should be given)
कथञ्चनin any way (at all)
कथञ्चन:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथञ्चन (अव्यय)
Formनिषेध-प्रयोगे 'कदापि/कथमपि' अर्थे अव्यय (at all/in any way)
लवणsalt
लवण:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootलवण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समासाङ्ग)
इक्षुsugarcane
इक्षु:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइक्षु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समासाङ्ग)
सुराliquor
सुरा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसुरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समासाङ्ग)
सर्पिःghee
सर्पिः:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्पिस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समासाङ्ग)
दधिcurd
दधि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदधि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समासाङ्ग)
दुग्धmilk
दुग्ध:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदुग्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समासाङ्ग)
जलwater
जल:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समासाङ्ग)
उद्भवाःarisen from (i.e., consisting of)
उद्भवाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद्-भू (धातु) + अच् (कृत्) → उद्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (arisen/produced)
समुद्राःoceans
समुद्राः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formसंख्यावाचक, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचनार्थे (समुद्रान् विशेषयति)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
एतान्these
एतान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्यय (but/indeed)
कक्षायाम्in the armpit/at the side (tucked at the waist)
कक्षायाम्:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
दर्शयेत्should show
दर्शयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद; णिच् (causative sense: cause to see/show) implied by usage
Speaker

Bhartṛyajña (continuing procedural instruction)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gautameśvara (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis/assembly (contextual)

Visual Art Cues

Scene: A circular earth-model with seven concentric ocean-belts labeled by substance (salt, sugarcane-juice, liquor, ghee, curds, milk, water), while the teacher warns against deceit and shows a minimum weight standard.

Characters & Entities
S
Seven Oceans (Sapta-samudra)

FAQs

Charity must be free from deceit; symbolic rites gain power when the donor is honest and the offering is not trivialized.

The broader passage belongs to the Gautameśvara tīrtha setting within Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya.

Avoid wealth-deceit; do not donate an earth-model under five palas; depict the seven oceans as concentric belts on the model.

←Previous Verse
Next Verse→