Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 10

जंबूप्लक्षकुशक्रौंचशाकशाल्मलिपुष्कराः । समुद्रान्सरितः सप्त द्वैगुण्येन प्रकल्पयेत्

jaṃbūplakṣakuśakrauṃcaśākaśālmalipuṣkarāḥ | samudrānsaritaḥ sapta dvaiguṇyena prakalpayet

Ferner soll man Jambū, Plakṣa, Kuśa, Krauñca, Śāka, Śālmalī und Puṣkara (die sieben Erdteile) gestalten und die sieben Ozeane sowie die Flüsse in rechter Proportion anordnen, wobei die Ausdehnung jeweils in doppeltem Maß fortschreitet.

जंबूJambu (rose-apple tree)
जंबू:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजंबू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समासाङ्ग)
प्लक्षPlakṣa (a fig tree)
प्लक्ष:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्लक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समासाङ्ग)
कुशKuśa (sacred grass)
कुश:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकुश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समासाङ्ग)
क्रौंचKrauñca (name)
क्रौंच:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootक्रौंच (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समासाङ्ग)
शाकŚāka (name)
शाक:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशाक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समासाङ्ग)
शाल्मलिŚālmalī (silk-cotton tree/name)
शाल्मलि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशाल्मलि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समासाङ्ग)
पुष्कराःPuṣkara(s) (names)
पुष्कराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुष्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (समुद्र/द्वीप-नामानि)
समुद्रान्oceans
समुद्रान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन
सरितःrivers
सरितः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसरित् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन; (वैकल्पिकरूपेण सरितः=सरितः/सरित्-शब्दस्य द्वितीया बहुवचन)
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formसंख्यावाचक, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचनार्थे (समुद्रान्/सरितः विशेषयति)
द्वैगुण्येनby doubling/twofold measure
द्वैगुण्येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootद्वैगुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
प्रकल्पयेत्should arrange/construct
प्रकल्पयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-कल्प् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Bhartṛyajña (procedural instruction)

Listener: King (nṛpa) addressed in instruction

Scene: A ritual artisan-priest lays out a golden map of the world: seven concentric continents and oceans, with rivers traced like veins; measuring cords and proportional rings indicate ‘doubling’ expansion.

J
Jambūdvīpa
P
Plakṣadvīpa
K
Kuśadvīpa
K
Krauñcadvīpa
Ś
Śākadvīpa
Ś
Śālmalīdvīpa
P
Puṣkaradvīpa
S
Seven Oceans
S
Seven Rivers

FAQs

The cosmos itself is treated as worthy of reverence; by gifting a sacred model of the world, one cultivates gratitude and responsibility toward creation.

The instruction occurs within Nāgarakhaṇḍa’s tīrtha-glorification context centered on Gautameśvara.

Depict the seven dvīpas, the seven oceans, and the rivers, arranged with ‘doubling’ proportional expansion.