Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 12

Devanagari script

सूत उवाच । अत्र वः कीर्तयिष्यामि पूर्ववृत्तं कथानकम् । भर्तृयज्ञस्य संवादमश्वसेनस्य भूपतेः

Transliteration

sūta uvāca | atra vaḥ kīrtayiṣyāmi pūrvavṛttaṃ kathānakam | bhartṛyajñasya saṃvādamaśvasenasya bhūpateḥ

Translation

Sūta sprach: „Hier will ich euch eine alte Begebenheit verkünden, nämlich den Dialog zwischen Bhartṛyajña und König Aśvasena.“

Word by Word

• सूतः: Sūta
• सूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Locative sense)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (adverb of place)

• वः: to you (all)
• वः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्तिः (सम्प्रदाने/Dative), बहुवचनम्; एन्क्लिटिक-रूपम्

• कीर्तयिष्यामि: I shall narrate/proclaim
• कीर्तयिष्यामि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कीर्तय् (नामधातु; कीर्ति-प्रातिपदिकात्)
• Form: लृट्-लकारः (Simple Future), उत्तम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• पूर्ववृत्तम्: the earlier event
• पूर्ववृत्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पूर्व+वृत्त (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—कर्मधारयः (‘पूर्वं वृत्तम्’)

• कथानकम्: a tale/episode
• कथानकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कथानक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• भर्तृयज्ञस्य: of Bhartṛyajña
• भर्तृयज्ञस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: भर्तृ+यज्ञ (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्धे/Genitive), एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (‘भर्तृयज्ञः’ नाम ऋषिः)

• संवादम्: conversation/dialogue
• संवादम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संवाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• अश्वसेनस्य: of Aśvasena
• अश्वसेनस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अश्वसेन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• भूपतेः: of the king
• भूपतेः: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: भूपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa/Sauti)

Skanda Dialogue

Listener: Assemblage of sages/seekers (implied)

Visual Art Cues

Scene: Sūta, seated in a forest-āśrama or yajña-sabhā, begins recounting an ancient dialogue; attentive listeners sit in rows, with palm-leaf manuscripts and ritual vessels nearby.

Characters & Entities

• Bhartṛyajña
• Aśvasena (king)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma transmits vrata-greatness through remembered sacred narratives, linking practice to authoritative tradition.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The story is introduced within the same Maṃkaṇeśvara tīrtha context, as the explanatory backdrop for Śivarātri’s greatness.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse signals an upcoming kathā (origin narrative) that will ground the Śivarātri observance.