Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

Devanagari script

ऋषय ऊचुः । शिवरात्रिः कथं जाता केनैषा च विनिर्मिता । कस्माद्बहुफला जाता सर्वं नो विस्तराद्वद

Transliteration

ṛṣaya ūcuḥ | śivarātriḥ kathaṃ jātā kenaiṣā ca vinirmitā | kasmādbahuphalā jātā sarvaṃ no vistarādvada

Translation

Die Weisen sprachen: „Wie ist Śivarātri entstanden, und von wem wurde sie eingesetzt? Aus welchem Grund wurde sie so reich an Früchten? Sage uns alles ausführlich.“

Word by Word

• ऋषयः: the sages
• ऋषयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• शिवरात्रिः: Śivarātri (night of Śiva)
• शिवरात्रिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिव+रात्रि (प्रातिपदिके)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (‘शिवस्य रात्रिः’)

• कथम्: how
• कथम्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्ययम् (interrogative adverb)

• जाता: arose/was born
• जाता: Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: जात (कृदन्त-प्रातिपदिक; √जन् धातोः)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; भूतकृदन्तः (क्त)

• केन: by whom
• केन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करणे/Instrumental), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• एषा: this (Śivarātri)
• एषा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• विनिर्मिता: was constructed/ordained
• विनिर्मिता: Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: वि+निर्+मित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √मा/मि ‘निर्माणे’)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; भूतकृदन्तः (क्त)

• कस्मात्: from what cause/why
• कस्मात्: Hetu/Apadana (Cause/Ablative)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (अपादाने/Ablative), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• बहुफला: highly fruitful
• बहुफला: Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: बहु+फल (प्रातिपदिके)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—कर्मधारयः (‘बहूनि फलानि यस्याः’)

• जाता: became
• जाता: Karta-samānādhikaraṇa (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: जात (कृदन्त-प्रातिपदिक; √जन्)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; भूतकृदन्तः (क्त)

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म/Accusative), एकवचनम्

• नः: of us / to us
• नः: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्धे/Genitive), बहुवचनम्; एन्क्लिटिक-रूपम्

• विस्तरात्: in detail
• विस्तरात्: Kriya-vishesana (Manner)
• Type: Noun
• Root: विस्तर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (अपादाने/Ablative), एकवचनम्; अव्ययीभावार्थे—‘विस्तरेण’

• वद: tell (speak)
• वद: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), मध्यम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

Speaker

Ṛṣis (sages)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śivarātri (vrata)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sūta

Visual Art Cues

Scene: Sages pressing for the backstory: ‘How was it born? Who established it? Why so fruitful?’ The storyteller poised to begin a sacred narrative; the night sky and liṅga shrine foreshadow the coming kathā.

Characters & Entities

• Śivarātri

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A vrata’s power is rooted in sacred history and divine authorization; understanding origin (utpatti) deepens faith and correct practice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The inquiry belongs to the Maṃkaṇeśvara-centered tīrtha discourse of Adhyāya 266.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite here—this verse requests the narrative origin and the reason for Śivarātri’s great efficacy.