Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 24

Devanagari script

नवकोटिमुखां दृष्ट्वा साट्टहासो जनोऽभवत् । वैदिकी श्रुतिरित्युक्ता शिव त्वं स्थिरतां व्रज

Transliteration

navakoṭimukhāṃ dṛṣṭvā sāṭṭahāso jano'bhavat | vaidikī śrutirityuktā śiva tvaṃ sthiratāṃ vraja

Translation

Als man sie erblickte, als hätte sie «neun Krore Gesichter», brach das Volk in lautes Gelächter aus. Da wurde die vedische Offenbarung verkündet: «O Śiva, schreite zur Standhaftigkeit; werde fest und gefasst.»

Word by Word

• नवकोटिमुखाम्: (her/that) having nine crores of faces
• नवकोटिमुखाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नव + कोटि + मुख (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘नवकोटीनां मुखानि यस्याः/यत्’ इति (समासेन)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: √दृश् (धातु) + क्त्वा-प्रत्यय (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)

• साट्टहासः: with loud laughter
• साट्टहासः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स + अट्टहास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अट्टहासेन सहितः’ इति विशेषणम्

• जनः: people/person
• जनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अभवत्: became/was
• अभवत्: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन

• वैदिकी: Vedic
• वैदिकी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वैदिक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘श्रुतिः’ इत्यस्य विशेषणम्

• श्रुतिः: revelation; scripture
• श्रुतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्रुति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण-चिह्नक अव्यय (quotative particle)

• उक्ता: said/called
• उक्ता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: √वच् (धातु) + क्त-प्रत्यय (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘(श्रुतिः) उक्ता’

• शिव: O Śiva
• शिव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• स्थिरताम्: steadfastness
• स्थिरताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थिरता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘स्थिरतां (प्राप्तुम्)’ इत्यर्थे कर्म

• व्रज: go; attain
• व्रज: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √व्रज् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic voice; likely Sūta/Lomaharṣaṇa in a Māhātmya narration)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Crowd beholds a startling vision described as ‘nine crores of faces’; laughter erupts; then a solemn, luminous ‘śruti’ proclamation instructs Śiva toward steadfast composure.

Characters & Entities

• Śiva
• Śruti (Vedic revelation)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even amid astonishment and mockery, dharma is upheld when one abides in steadiness (sthiratā) and follows scriptural guidance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse occurs within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya; the immediate snippet does not name the precise tīrtha, but it supports the broader place-glorification narrative of the chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite (snāna, dāna, japa, vrata) is stated here; the instruction is ethical-spiritual: cultivate steadfastness.