Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

प्रायोपवेशनं कृत्वा हृदयस्थे जनार्दने । यस्त्यजेत्पुरुषः प्राणान्नरकं न स पश्यति

prāyopaveśanaṃ kṛtvā hṛdayasthe janārdane | yastyajetpuruṣaḥ prāṇānnarakaṃ na sa paśyati

Wer prāyopaveśana (Gelübde des Fastens bis zum Tod) vollzogen hat, mit Janārdana im Herzen, und dann den Lebenshauch hingibt, erblickt die Hölle nicht.

प्रायोपवेशनम्fasting unto death (prāyopaveśana)
प्रायोपवेशनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्राय-उपवेशन (प्रातिपदिक; प्राय + उपवेशन)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (प्रायः उपवेशनम् = प्रायोपवेशनम्)
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial to main verb)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); ‘having done’
हृदयस्थेsituated in the heart
हृदयस्थे:
Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootहृदय-स्थ (प्रातिपदिक; हृदय + स्थ)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; विशेषणम् (जनार्दने)
जनार्दनेin Janārdana (Viṣṇu)
जनार्दने:
Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootजनार्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक-यः (relative pronoun)
त्यजेत्should abandon / give up
त्यजेत्:
Kriyā (Predicate action)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पुरुषःa man
पुरुषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; यः-सम्बन्धेन apposition
प्राणान्life-breaths; life
प्राणान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन
नरकम्hell
नरकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनरक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
not
:
Sambandha (Negation to verb)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पश्यतिsees
पश्यति:
Kriyā (Predicate action)
TypeVerb
Rootपश् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Bhīṣma

Scene: An ascetic seated in padmāsana, emaciated from fasting, serene face; within his chest a small radiant Janārdana (Viṣṇu) is visualized; the breath gently departs like a thread of light; no fearsome imagery remains.

P
Prāyopaveśana
J
Janārdana
N
Naraka

FAQs

A disciplined end of life grounded in devotion (inner remembrance of Janārdana) is praised as spiritually protective and liberating.

No specific site is named; the emphasis is on inner devotion during a vowed religious observance.

Prāyopaveśana—undertaking a religious fast unto death with God-remembrance.