Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 53

Devanagari script

यासु तोयमपि क्ष्मायां प्रदत्तं तिलमिश्रितम् । पितृभ्योऽक्षयतां याति श्रद्धापूतेन चेतसा

Transliteration

yāsu toyamapi kṣmāyāṃ pradattaṃ tilamiśritam | pitṛbhyo'kṣayatāṃ yāti śraddhāpūtena cetasā

Translation

An jenen Anlässen gelangt selbst Wasser, das auf die Erde dargebracht und mit Sesam vermischt wird, zu den Pitṛs (Ahnen) mit unvergänglicher Wirkung—wenn es mit durch Glauben geläutertem Sinn gegeben wird.

Word by Word

• यासु: in which (times)
• यासु: अधिकरण (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), बहुवचन; सर्वनाम (relative)

• तोयम्: water
• तोयम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तोय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• अपि: even/also
• अपि: सम्बन्ध (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• क्ष्मायाम्: on the earth/ground
• क्ष्मायाम्: अधिकरण (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्ष्मा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• प्रदत्तम्: offered/given
• प्रदत्तम्: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: प्र + दा (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (for ‘तोयम्’)

• तिलमिश्रितम्: mixed with sesame
• तिलमिश्रितम्: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: तिल + मिश्रित (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (‘तिलैः मिश्रितम्’); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• पितृभ्यः: to the ancestors
• पितृभ्यः: सम्प्रदान (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी/पञ्चमी-विभक्ति (Dat./Abl. 4th/5th), बहुवचन

• अक्षयताम्: to imperishability
• अक्षयताम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अक्षयता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Acc.), एकवचन

• याति: goes/attains
• याति: क्रिया (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

• श्रद्धापूतेन: purified by faith
• श्रद्धापूतेन: करण (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: श्रद्धा + पूत (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (‘श्रद्धया पूत’); नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; विशेषण (for ‘चेतसा’)

• चेतसा: with the mind
• चेतसा: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: चेतस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: nṛpa (king)

Visual Art Cues

Scene: A devotee kneels at a sacred ground near a tīrtha, pouring water mixed with black sesame onto the earth while invoking Pitṛs; subtle presence of ancestral figures receiving the offering as luminous silhouettes.

Characters & Entities

• Pitṛs

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Faith (śraddhā) sanctifies even simple offerings; sincerity can make a minimal act spiritually inexhaustible.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it emphasizes the power of auspicious times and faithful tarpaṇa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Offer tilodaka (water mixed with sesame) for the Pitṛs; when done on the stated occasions with śraddhā, it becomes akṣaya.