Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 210›Shloka 59
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 59

Devanagari script

सोऽब्रवीद्यदि मे तुष्टो यदि देयो वरो मम । विमानं खेचरं देहि येनागच्छामि ते गृहे । नित्यमेव धरापृष्ठाद्वंदनार्थं तव प्रभो

Transliteration

so'bravīdyadi me tuṣṭo yadi deyo varo mama | vimānaṃ khecaraṃ dehi yenāgacchāmi te gṛhe | nityameva dharāpṛṣṭhādvaṃdanārthaṃ tava prabho

Translation

Er sprach: „Wenn du mit mir zufrieden bist und mir ein Segen gewährt werden soll, so gib mir eine Vimāna, die durch den Himmel fährt, damit ich täglich von der Erdoberfläche zu deiner Wohnstatt gelangen kann, um dir, o Herr, ehrfürchtig zu huldigen.“

Word by Word
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
यदिif
यदि:
Sambandha (Logical relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/शर्त-निपात) = conditional particle
मेof me/my
मे:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन (genitive singular)
तुष्टःpleased
तुष्टः:
Visheshya-bhava (Predicate adjective/विशेष्यभाव)
TypeAdjective
Rootतुष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘त्वम्’ (इन्द्रः) इत्यस्य विशेषणम्
यदिif
यदि:
Sambandha (Logical relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formअव्यय (शर्त-निपात)
देयःto be given
देयः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदा (धातु) + यत् (कृदन्त)
Formयत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/potential passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘वरः’ इत्यस्य विशेषणम् (to be given)
वरःboon
वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन (genitive singular)
विमानम्aerial chariot
विमानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविमान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
खेचरम्sky-moving
खेचरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootखेचर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘विमानम्’ इत्यस्य विशेषणम्; समासः: ख + चर (locative-tatpurusha: ‘ख’ = sky + ‘चर’ = moving)
देहिgive
देहि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलोट्-लकार (imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन
येनby which
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; साधनार्थे (by which)
आगच्छामिI come
आगच्छामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + गम् (धातु)
Formलट्-लकार (present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन
तेyour
ते:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन (genitive singular)
गृहेto (your) house
गृहे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन (locative singular)
नित्यम्always
नित्यम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावे क्रियाविशेषणवत् (used adverbially) = always
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (निश्चय/अवधारण-निपात) = emphatic particle
धरापृष्ठात्from the earth’s surface
धरापृष्ठात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootधरा + पृष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन; समासः: धरा-पृष्ठ (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘धरायाः पृष्ठम्’ = earth’s surface)
वन्दनार्थम्for salutation
वन्दनार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootवन्दन + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास (purpose adverbial): वन्दनस्य अर्थम् = for the purpose of salutation; द्वितीया-एकवचनरूपेण अव्ययवत्
तवof you/your
तव:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन (genitive singular)
प्रभोO lord
प्रभो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
Speaker

Vāṇīvatsaraka (the king; implied from prior verse context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Tridaśālaya / Amarāvatī (implied)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The king, hands folded, asks Indra for a sky-going vimāna solely to visit Indra’s abode daily and bow—an image of devotion harnessing wonder.

Characters & Entities
V
Vāṇīvatsaraka
I
Indra
V
Vimāna

FAQs

The highest use of divine gifts is continued devotion—seeking means not for pleasure, but for daily worship and reverent salutation.

The verse shifts from earthly tīrtha context to Indra’s abode (Tridaśālaya/Indraloka) as the destination of devotional pilgrimage.

Vandana (daily salutation/bowing) is explicitly stated as the king’s intended observance.

←Previous Verse
Next Verse→