Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 73

त्वयाऽत्रैव सदा वासः कार्यः सुरवरेश्वर । लिंगे कृत्वा दयां देव ममोपरि महत्तराम्

tvayā'traiva sadā vāsaḥ kāryaḥ suravareśvara | liṃge kṛtvā dayāṃ deva mamopari mahattarām

„Und du, o Herr der erhabensten Götter, sollst hier für immer wohnen; indem du in diesem Liṅga das Erbarmen gründest, o Deva, erweise mir die größte Gnade.“

त्वयाby you
त्वया:
Kartr-karana (Agent-instrument/कर्तृ-हेतु)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
एवindeed/only
एव:
Discourse (Emphasis/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
सदाalways
सदा:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (always)
वासःdwelling/residence
वासः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कार्यःshould be made/done
कार्यः:
Karta-predicative (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootकार्य (कृदन्त; कृ धातु)
Formतव्यत्/यत्-प्रत्ययार्थक (gerundive: 'to be done'), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (वासः)
सुरवरेश्वरO lord of the best of gods
सुरवरेश्वर:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसुर-वर-ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—सुराणां वराणां ईश्वरः (षष्ठी-तत्पुरुष)
लिंगेin the liṅga
लिंगे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
कृत्वाhaving done/made
कृत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund)
दयाम्compassion
दयाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
देवO god
देव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
ममmy/of me
मम:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
उपरिupon/over
उपरि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootउपरि (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्गसदृश/अधिकरणार्थ (on/upon)
महत्तराम्greater
महत्तराम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत्तर (प्रातिपदिक; महत्-तरा)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तृतीय-तुलनात्मक (comparative) विशेषणम् (दयाम्)

Śaṅkha

Type: kshetra

Listener: Mahēśvara (Śiva)

Scene: Śaṅkha petitions Śiva to remain eternally at the spot, with a liṅga embodying compassion; the scene suggests the first consecration moment—liṅga emerging/being installed near the tīrtha.

Ś
Śaṅkha
S
Suravareśvara (Śiva)
L
Liṅga

FAQs

A tīrtha becomes a living source of refuge when the Lord’s presence and compassion are invoked there.

A particular Nāgara Khaṇḍa tīrtha centered on a liṅga and nearby sacred waters, whose fame is requested in the surrounding verses.

The verse implies liṅga-sthāpanā/saṅkalpa for divine residence; explicit snāna/pūjā instructions appear later in the passage.