Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 17›Shloka 13
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 13

Devanagari script

ततः सैन्यं समुत्सज्य मृगं लिप्सुर्महीपतिः । अन्यद्वनांतरं प्राप्तो रौद्रं चित्तभयावहम्

Transliteration

tataḥ sainyaṃ samutsajya mṛgaṃ lipsurmahīpatiḥ | anyadvanāṃtaraṃ prāpto raudraṃ cittabhayāvaham

Translation

Daraufhin ließ der König, begierig den Hirsch zu ergreifen, sein Heer zurück und betrat einen anderen Waldstrich – wild, schaurig und das Herz in Furcht versetzend.

Word by Word
ततःthen
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध/अनुक्रम)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअनन्तरार्थक-अव्ययम् (then)
सैन्यम्the army
सैन्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
समुत्सज्यhaving left/abandoned
समुत्सज्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-उत्-√सृज् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्तम् (absolutive/gerund), पूर्वकालिक-क्रिया (having abandoned)
मृगम्the deer
मृगम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
लिप्सुःdesiring to catch/obtain
लिप्सुः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootलिप्सु (कृदन्त; √लभ् 'to obtain', desiderative sense)
Formउणादि/कृदन्त-प्रातिपदिकम् (desiderative adjective: 'wishing to obtain'); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; महीपतिः इति विशेषणम्
महीपतिःthe king
महीपतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (मही-पतिः = 'lord of the earth'); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
अन्यत्another
अन्यत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; वनान्तरम् इति विशेषणम्
वनान्तरम्another forest-region
वनान्तरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (वन-अन्तर = 'interior/another part of a forest'); नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
प्राप्तःreached, arrived
प्राप्तः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√आप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्तः (past participle); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तरि प्रयोगः
रौद्रम्terrifying, fierce
रौद्रम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootरौद्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; वनान्तरम् इति विशेषणम्
चित्तभयावहम्bringing fear to the mind
चित्तभयावहम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचित्त (प्रातिपदिक) + भय (प्रातिपदिक) + आवह (कृदन्त/प्रातिपदिक; √वह 'to bring', with आ-)
Formतत्पुरुषः (चित्त-भय-आवह = 'bringing fear to the mind'); नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; वनान्तरम् इति विशेषणम्
Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator; likely Sūta/Lomaharṣaṇa)

Visual Art Cues

Scene: The king leaves his army behind; alone (or with minimal attendants) he enters a darker, fiercer forest tract—gnarled trees, shadowed paths, ominous beasts’ eyes.

FAQs

When one becomes absorbed in a single pursuit, even royal supports fall away; Purāṇas use such isolation to prepare the seeker for dependence on dharma and the grace of sacred places.

Not named in this verse; it introduces the ominous landscape that precedes the tīrtha’s disclosure.

None.

←Previous Verse
Next Verse→