Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 48
Devanagari script
एवमुक्त्वा वसिष्ठं स विश्वामित्रो महीपतिः । आदिदेश ततो भृत्यान्नदिनीयं प्रगृह्यताम्
Transliteration
evamuktvā vasiṣṭhaṃ sa viśvāmitro mahīpatiḥ | ādideśa tato bhṛtyānnadinīyaṃ pragṛhyatām
Translation
Nachdem er so zu Vasiṣṭha gesprochen hatte, befahl König Viśvāmitra seinen Dienern: „Ergreift diese Nandinī und führt sie fort!“
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषणम् (thus)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having said)
वसिष्ठम्Vasiṣṭha
वसिष्ठम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (object)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
विश्वामित्रःViśvāmitra
विश्वामित्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नाम
महीपतिःking; lord of the earth
महीपतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहीपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मही + पति)
आदिदेशcommanded, ordered
आदिदेश:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + दिश् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
ततःthen
ततः:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक (then)
भृत्यान्servants, attendants
भृत्यान्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभृत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; कर्म
नन्दिनीम्Nandinī
नन्दिनीम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनन्दिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म
इयम्this
इयम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम; अत्र विशेषणरूपेण (this)
प्रगृह्यताम्let (her) be seized/taken
प्रगृह्यताम्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + ग्रह् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि-प्रयोगे आज्ञार्थम् (let her be seized)
Speaker
Narrator (contextual; the text’s narrative voice)
Visual Art Cues
Scene: Viśvāmitra turns from Vasiṣṭha and orders attendants forward; soldiers reach toward the radiant cow as the hermitage witnesses the breach of sanctity.
Characters & Entities
V
ViśvāmitraV
VasiṣṭhaN
NandinīFAQs
Unchecked authority becomes tyranny; the narrative warns that power used against dharma invites consequences.
This is narrative action within Tīrthamāhātmya; the verse itself does not specify a tīrtha.
None.