Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

Devanagari script

मदर्थं चैकपुत्रं च निःशेषक्षात्त्रतेजसा । संयुक्तं याचय शुभे विपुत्राऽहं यतः स्थिता

Transliteration

madarthaṃ caikaputraṃ ca niḥśeṣakṣāttratejasā | saṃyuktaṃ yācaya śubhe viputrā'haṃ yataḥ sthitā

Translation

„Und auch um meinetwillen, o Glückselige, erbitte einen einzigen Sohn, erfüllt von der ganzen Strahlkraft kshatriyischer Macht; denn ich verharre ohne Sohn.“

Word by Word

• मत्-अर्थम्: for my sake / my purpose
• मत्-अर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मत् = मम)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• एक-पुत्रम्: an only son / one son
• एक-पुत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एक (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारयः (एकः पुत्रः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• निःशेष-क्षात्र-तेजसा: with all Kshatriya power/energy, entirely
• निःशेष-क्षात्र-तेजसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: निःशेष (प्रातिपदिक) + क्षात्र (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (निःशेषं क्षात्रं तेजः)

• संयुक्तम्: combined, joined
• संयुक्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सम् + युज् (धातु) → संयुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण

• याचय: ask/beg (you)
• याचय: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: याच् (धातु)
• Form: लोट् (imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• शुभे: O auspicious one
• शुभे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

• वि-पुत्रा: sonless
• वि-पुत्रा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि (उपसर्ग/निषेधार्थ) + पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (वि- = वियुक्त/रहित)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st), एकवचन

• यतः: since/because
• यतः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: यतः (अव्यय)
• Form: अव्यय (कारणार्थ/यत्-प्रत्ययान्त), ‘because/since’

• स्थिताः: am situated / remain
• स्थिताः: Karta (Subject-complement/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; (पाठानुसार) ‘स्थिताऽ’ = स्थिताः/स्थिता; विशेषण

Speaker

Mother (of the maiden; speaking to her daughter)

Skanda Dialogue

Listener: brāhmaṇas/ṛṣis addressed as 'dvijāḥ' in the passage

Visual Art Cues

Scene: A queenly mother, sorrowful yet dignified, requests her daughter to seek from the sage a single son blazing with kṣatriya splendor; interior palace setting with attendants, subdued light.

Characters & Entities

• Kṣātra-tejas (kṣatriya power)
• Putra (son)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It reflects Purāṇic concern for dharmic continuity—offspring are sought as bearers of specific dharmas (kṣātra-tejas) and family responsibility.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

A specific boon-request is prescribed: to ask for a son endowed with complete kṣatriya splendor.