Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 39

Devanagari script

छिन्नं तदत्र चानीतं जीवितं तेंगसंगतः । प्रिये त्वं मद्वियोगेन बाले जातासि दुःखिता

Transliteration

chinnaṃ tadatra cānītaṃ jīvitaṃ teṃgasaṃgataḥ | priye tvaṃ madviyogena bāle jātāsi duḥkhitā

Translation

„Das abgetrennte Haupt wurde hierher gebracht, und das Leben wurde wieder mit dem Leib vereint. Geliebtes Mädchen, durch die Trennung von mir bist du von Kummer erfüllt.“

Word by Word

• छिन्नम्: cut off
• छिन्नम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: छिद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (cut off)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (that)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (locative adverb)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (and)

• आनीतम्: brought
• आनीतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: आ-नी (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (brought)

• जीवितम्: life
• जीवितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जीवित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (life)

• ते: your
• ते: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी विभक्ति; एकवचन (Genitive/Dative singular; here: 'your')

• अङ्गसंगतः: joined to the body
• अङ्गसंगतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अङ्ग-संगत (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन; विशेषण (Masculine, Nominative singular; 'joined to the body/limbs')

• प्रिये: O beloved
• प्रिये: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन विभक्ति; एकवचन (Vocative singular)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा विभक्ति; एकवचन (Nominative singular)

• मद्वियोगेन: by separation from me
• मद्वियोगेन: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: मत्-वियोग (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति; एकवचन (Instrumental singular; cause/means)

• बाले: O girl
• बाले: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: बाल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन विभक्ति; एकवचन (Vocative singular)

• जातासि: you have become
• जातासि: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) + क्त (कृदन्त) + अस् (धातु)
• Form: परिप्रयोग (periphrastic perfect-like): जाता (क्त-कृदन्त, स्त्री, प्रथमा, एकवचन) + असि (लट्, मध्यमपुरुष, एकवचन); अर्थ: 'you have become'

• दुःखिता: sorrowful
• दुःखिता: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुःखित (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन; विशेषण (Feminine, Nominative singular)

Speaker

Jālandhara (continuing to address Vṛndā)

Tirtha Mahatmya

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Vṛndā

Visual Art Cues

Scene: The beloved explains that the severed head was brought to this very place and life rejoined; he addresses Vṛndā tenderly, noting her sorrow from separation.

Characters & Entities

• Vṛndā
• Jālandhara (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Human grief is acknowledged within sacred narrative, yet the Purāṇa frames restoration and consolation as possible through divine arrangement.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; the māhātmya frame remains in the background.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.