Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 33

Devanagari script

सा चित्रशालामित्युक्ता विवेश मुनिना तदा । दिव्यपर्यंकमारूढा गृह्य कांतस्य तच्छिरः

Transliteration

sā citraśālāmityuktā viveśa muninā tadā | divyaparyaṃkamārūḍhā gṛhya kāṃtasya tacchiraḥ

Translation

So vom Weisen unterwiesen, betrat sie die Citraśālā. Auf ein göttliches Lager gestiegen, nahm sie das Haupt ihres Geliebten an sich.

Word by Word

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• चित्रशालाम्: the painted hall
• चित्रशालाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चित्र + शाला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास (चित्रा शाला)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/इत्यादि-वाचक-अव्यय (quotative particle)

• उक्ता: having been called/said
• उक्ता: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि/भावे ‘having been told/called’

• विवेश: entered
• विवेश: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विश् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• मुनिना: by the sage
• मुनिना: Kartr (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; कर्तृकरणभावे (by the sage)

• तदा: then
• तदा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (then)

• दिव्यपर्यङ्कम्: a divine couch
• दिव्यपर्यङ्कम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दिव्य + पर्यङ्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास (दिव्यः पर्यङ्कः)

• आरूढा: having mounted
• आरूढा: Kriya (Conjunctive participial sense/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + रुह् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि/कर्तरि कृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘having mounted’

• गृह्य: having taken
• गृह्य: Kriya (Gerund/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund/absolutive) ‘गृहित्वा’ का रूप; क्रियाविशेषण

• कान्तस्य: of the beloved (husband)
• कान्तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कान्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम-विशेषण (शिरः-विशेषण)

• शिरः: head
• शिरः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narrator (Purāṇic storyteller voice within Nāgarakhaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Citraśālā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: She steps into the Citraśālā, ascends a radiant divine couch, and reverently takes the head of her beloved—an eerie yet sacred tableau of love and rite.

Characters & Entities

• Vṛndā
• Muni
• Citraśālā
• Beloved (kānta)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Faith expresses itself as obedient, timely action under saintly instruction, opening the way for divine outcomes.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse continues the māhātmya narrative context, but names the Citraśālā as the sacred/numinous locus of the episode.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the act is narrative (entering, mounting the couch, taking the head).