Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 32

Devanagari script

शिरः सर्वांगसंपन्नं त्वद्भर्तुरधिकं गुणैः । अथ त्वं प्रमदे गच्छ पत्यर्थे चित्रशालिकाम्

Transliteration

śiraḥ sarvāṃgasaṃpannaṃ tvadbharturadhikaṃ guṇaiḥ | atha tvaṃ pramade gaccha patyarthe citraśālikām

Translation

„Dieses Haupt ist in allen Gliedern vollkommen und übertrifft deinen Gatten sogar an Vorzügen. Darum, o schöne Frau, geh sogleich zur Citraśālā, um deines Mannes willen.“

Word by Word

• शिरः: the head
• शिरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सर्वाङ्गसंपन्नम्: endowed with all limbs (complete in every part)
• सर्वाङ्गसंपन्नम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + अङ्ग + संपन्न (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (शिरः-विशेषण); समासः ‘सर्वैः अङ्गैः संपन्नम्’

• त्वत्: your
• त्वत्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (समासे पूर्वपद-रूपम्)

• भर्तुः: of (your) husband
• भर्तुः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• अधिकम्: superior / greater
• अधिकम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अधिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तुलनार्थक-विशेषण (गुणैः सह)

• गुणैः: by qualities
• गुणैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; साधन/हेतु-भावे (by qualities)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक-अव्यय (then/now)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• प्रमदे: O lovely woman
• प्रमदे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रमदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• गच्छ: go
• गच्छ: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• पत्यर्थे: for (your) husband’s sake
• पत्यर्थे: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: पति + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; प्रयोजनार्थे (for the sake of the husband)

• चित्रशालिकाम्: the painted hall/room (citraśālikā)
• चित्रशालिकाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चित्र + शालिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास (चित्रा शालिका)

Speaker

A muni (sage) instructing Vṛndā (contextual deduction from ‘muninā’ in the next verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Citraśālā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A sage addresses a distressed woman, pointing her toward the Citraśālā; the instruction carries urgency and promise—‘for your husband’s sake’.

Characters & Entities

• Vṛndā
• Muni
• Citraśālā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even worldly loss is addressed within dharmic guidance; a sage directs action toward restoration through a divinely ordered means rather than despair.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader frame is Tīrthamāhātmya in the Nāgarakhaṇḍa, but this verse itself highlights the Citraśālā setting rather than naming a specific tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; this is a narrative instruction (to go to the Citraśālā) within the māhātmya.