Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7

Devanagari script

ऋषय ऊचुः । कस्माज्जाबालिना शप्तः पूर्वं चित्रांगदो युवा । सा च तत्तनया कस्मात्कुमारी वस्त्रवर्जिता

Transliteration

ṛṣaya ūcuḥ | kasmājjābālinā śaptaḥ pūrvaṃ citrāṃgado yuvā | sā ca tattanayā kasmātkumārī vastravarjitā

Translation

Die Weisen sprachen: Warum wurde der junge Citrāṅgada früher von Jābāli verflucht? Und warum ist jenes Mädchen – seine Tochter – ohne Kleidung?

Word by Word

• ऋषयः: the sages
• ऋषयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• कस्मात्: from what cause/why
• कस्मात्: Hetu/Apadana (Cause/Source/हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; प्रश्नार्थक

• जाबालिना: by Jābāli
• जाबालिना: Karana/Agent-in-passive (Instrumental agent/कर्तृ-करण)
• Type: Noun
• Root: जाबालि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• शप्तः: cursed
• शप्तः: Karta (Subject complement/कर्तृविशेषण)
• Type: Verb
• Root: शप् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पूर्वम्: formerly
• पूर्वम्: Kriya-visheshana (Temporal/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्वम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (formerly/earlier)

• चित्रांगदः: Citrāṅgada
• चित्रांगदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चित्राङ्गद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• युवा: young
• युवा: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: युवन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (चित्रांगदः)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• तत्: of him/that
• तत्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (तनया)

• तनया: daughter
• तनया: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तनया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• कस्मात्: why/from what cause
• कस्मात्: Hetu/Apadana (Cause/Source/हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; प्रश्नार्थक

• कुमारी: the maiden
• कुमारी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुमारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वस्त्रवर्जिता: devoid of clothing
• वस्त्रवर्जिता: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वस्त्र + वर्जित (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—द्वितीया-तत्पुरुषः (वस्त्रं वर्जिता = deprived of clothes)

Speaker

Ṛṣis (sages)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sūta

Visual Art Cues

Scene: A circle of sages seated in a forest hermitage asks Sūta about the curse of Citrāṅgada and the unclothed maiden; the tīrtha shrine is imagined in a vignette panel behind them.

Characters & Entities

• Ṛṣis
• Jābāli
• Citrāṅgada
• Kumārī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In Purāṇic teaching, inquiry into causes (karma, curse, conduct) is the doorway to understanding dharma and the meaning of sacred sites.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The question pertains to the Citrapīṭha/Citreśvara setting where these figures are said to remain.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative question initiating the explanation of the site-legend.