Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 47

एवमुक्त्वा तया सोऽथ परिष्वक्तो महामुनिः । अनिच्छन्नपि वाक्येन हृदयेन च सस्पृहः

evamuktvā tayā so'tha pariṣvakto mahāmuniḥ | anicchannapi vākyena hṛdayena ca saspṛhaḥ

Nachdem sie so gesprochen hatte, wurde der große Weise von ihr umschlungen. Obgleich er mit Worten ablehnte, regte sich doch in seinem Herzen Verlangen.

evamthus
evam:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formरीत्यर्थक-अव्यय (thus)
uktvāhaving said
uktvā:
Kriya (Gerund/क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु) + ktvā (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive), पूर्वकालिक-क्रिया
tayāby her
tayā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; सर्वनाम
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
athathen
atha:
Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then)
pariṣvaktaḥembraced
pariṣvaktaḥ:
Karta (Predicate/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootpari√ṣvaj (धातु) + kta (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (embraced)
mahā-muniḥthe great sage
mahā-muniḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + muni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (great sage)
anicchannot wishing
anicchan:
Karta (Predicate/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootna + √iṣ (धातु) + śatṛ (शतृ-प्रत्यय)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नञ्-समासार्थ (not wishing)
apieven though
api:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअपि-कारक-अव्यय (even/though)
vākyenaby (her) words
vākyena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootvākya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
hṛdayenaby (his) heart
hṛdayena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Roothṛdaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (and)
sa-spṛhaḥwith desire/longing
sa-spṛhaḥ:
Karta (Predicate/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsa (उपसर्ग/सह-अर्थ) + spṛhā (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषार्थे (स्पृहया सहितः = ‘with longing’) विशेषण

Narrator (Purāṇic voice)

Type: kshetra

Scene: The woman embraces the great sage; his body remains stiff with outward refusal, but his eyes and softened posture betray inner longing—an intimate moment charged with moral tension.

M
Mahāmuni (the sage)
R
Rambhā

FAQs

Dharma is tested not only by outward conduct but also by inner disposition; the verse exposes the subtle rise of craving.

Not identified in this verse; it is a narrative bridge within the chapter.

None.