Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 15

गुणदोषोद्भवां वार्तामापृच्छ्याकथयत्तथा । सा च तौ दंपती दृष्ट्वा संहृष्टावितरेतरम्

guṇadoṣodbhavāṃ vārtāmāpṛcchyākathayattathā | sā ca tau daṃpatī dṛṣṭvā saṃhṛṣṭāvitaretaram

Nachdem er gefragt hatte, sprach er mit ihr über Dinge, die aus Tugenden und Fehlern hervorgehen. Und sie, als sie das Ehepaar sah, wie es sich aneinander erfreute, erkannte ihre gegenseitige Freude.

गुण-दोष-उद्भवाम्arising from merits and faults
गुण-दोष-उद्भवाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootगुण (प्रातिपदिक) + दोष (प्रातिपदिक) + उद्भव (उद्-√भू धातु, घञ्/भाववाचक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (गुणदोषयोः उद्भवा)
वार्ताम्conversation/news
वार्ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवार्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
आपृच्छ्यhaving asked
आपृच्छ्य:
Kriya-viseshana (Absolutive/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√पृच्छ् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); क्रियाविशेषण (पूर्वकर्म)
अकथयत्he/she told
अकथयत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कथ् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
तथाthus/in that manner
तथा:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम
and
:
Sambandha/Particle (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
तौthose two/them both
तौ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), द्विवचन; सर्वनाम
दम्पतीthe couple (husband and wife)
दम्पती:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदम्पती (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), द्विवचन (दम्पती-शब्दः द्विवचनान्तः)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-viseshana (Absolutive/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)
संहृष्टौdelighted (both)
संहृष्टौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसंहृष्ट (सम्-√हृष् धातु, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), द्विवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त विशेषण
इतर-इतरम्mutually/each other
इतर-इतरम्:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootइतर (प्रातिपदिक) + इतर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; क्रियाविशेषण (adverbial) अर्थे ‘परस्परम्’

Sūta (continued narration)

Type: kshetra

Listener: Brāhmaṇa sages (implied)

Scene: A husband converses with his wife about virtues and faults; an observing woman notices their mutual delight and harmony.

Ś
Śāṇḍilī
K
Kātyāyanī

FAQs

Dharma is learned through inquiry and reflection on guṇa (virtue) and doṣa (fault), and through observing exemplary conduct.

No site is specified in this verse; it is part of the didactic narrative within Tīrthamāhātmya.

None; it centers on ethical discourse.