Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 14

Devanagari script

कृतांजलिपुटां साध्वी विनयावनता स्थिताम् । सोऽपि तस्या मुखासक्तः सानुरागः प्रसन्नदृक्

Transliteration

kṛtāṃjalipuṭāṃ sādhvī vinayāvanatā sthitām | so'pi tasyā mukhāsaktaḥ sānurāgaḥ prasannadṛk

Translation

Sie — die tugendhafte Frau — stand mit zum Añjali gefalteten Händen, in Demut geneigt. Und auch er, in liebevoller Zuneigung, hielt den Blick auf ihr Antlitz gerichtet, mit heiterem, zufriedenen Auge.

Word by Word

• कृत-अञ्जलि-पुटाम्: having hands folded in reverent gesture
• कृत-अञ्जलि-पुटाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृ धातु, क्त) + अञ्जलि (प्रातिपदिक) + पुट (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle) विशेषण; समासः—तत्पुरुष (कृतः अञ्जलिपुटः यस्याः सा)

• साध्वी: the virtuous woman
• साध्वी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: साध्वी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• विनय-अवनता: bowed down with humility
• विनय-अवनता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विनय (प्रातिपदिक) + अवनत (अव-नम् धातु, क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त विशेषण; समासः—तत्पुरुष (विनयेन अवनता)

• स्थिताम्: standing/remaining
• स्थिताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्थित (स्था धातु, क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त विशेषण

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha/Particle (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle)

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम

• मुख-आसक्तः: attached to (her) face
• मुख-आसक्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मुख (प्रातिपदिक) + आसक्त (आ-√सञ्ज्/सक्त, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त विशेषण; समासः—तत्पुरुष (मुखे आसक्तः)

• स-अनुरागः: affectionate/with love
• स-अनुरागः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अनुराग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; उपसर्गसहित-विशेषण; समासः—कर्मधारय (अनुरागयुक्तः)

• प्रसन्न-दृक्: with a pleased look
• प्रसन्न-दृक्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (प्रातिपदिक) + दृक् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—कर्मधारय (प्रसन्ना दृक् यस्य सः)

Speaker

Sūta (continued narration)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (implied)

Visual Art Cues

Scene: A virtuous woman stands with folded hands, head slightly bowed; a pleased husband gazes affectionately at her face in a quiet āśrama/tīrtha setting.

Characters & Entities

• Śāṇḍilī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Humility, propriety, and mutual respect within household life are praised as dharmic qualities that sustain harmony.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it supports the moral texture of the chapter’s tīrtha-oriented teaching.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it describes demeanor (vinaya) rather than a rite.