Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 40

एते विशति मुदिता नानाहारविहारिणः । ऊष्मपाः फेनपाश्चैव धूम्रपा मधुपायिनः । मदाहाराः सर्वभक्ष्यास्तथान्ये चाप्यभोजनाः

ete viśati muditā nānāhāravihāriṇaḥ | ūṣmapāḥ phenapāścaiva dhūmrapā madhupāyinaḥ | madāhārāḥ sarvabhakṣyāstathānye cāpyabhojanāḥ

Diese zwanzig Gaṇas, froh und übermütig, streifen umher mit vielfältiger Speise und mancherlei Genüssen. Einige trinken Hitze (Dampf), einige trinken Schaum, einige trinken Rauch, einige trinken Honig; manche nähren sich von Rausch; manche verzehren alles—während andere sogar ohne jede Nahrung leben.

एतेthese
एते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
विशतिtwenty
विशति:
Pradhāna-pada (Predicate/apposition)
TypeNoun
Rootविशति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; संख्या-शब्द (20)
मुदिताःjoyful
मुदिताः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमुदित (प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘gladdened/joyful’
नानाहारविहारिणःengaged in various foods and pastimes
नानाहारविहारिणः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootनाना (अव्यय) + आहार + विहारिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (‘नानाविध-आहार-विहारं ये कुर्वन्ति’)
ऊष्मपाःheat-drinkers
ऊष्मपाः:
Karta (Appositional subject)
TypeNoun
Rootऊष्म + पा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (‘ऊष्मं पिबन्ति’)
फेनपाःfoam-drinkers
फेनपाः:
Karta (Appositional subject)
TypeNoun
Rootफेन + पा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (‘फेनं पिबन्ति’)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक-निपात (emphatic ‘indeed/just’)
धूम्रपाःsmoke-drinkers
धूम्रपाः:
Karta (Appositional subject)
TypeNoun
Rootधूम्र + पा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (‘धूम्रं पिबन्ति’)
मधुपायिनःhoney-drinkers
मधुपायिनः:
Karta (Appositional subject)
TypeNoun
Rootमधु + पायिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (‘मधु पिबन्ति’)
मदाहाराःthose who feed on intoxication
मदाहाराः:
Karta (Appositional subject)
TypeNoun
Rootमद + आहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (‘मदः आहारः येषाम्’/‘whose food is intoxication’)
सर्वभक्ष्याःeating everything
सर्वभक्ष्याः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व + भक्ष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (‘सर्वं भक्ष्यं येषाम्’/‘all-eating’)
तथाalso
तथा:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/प्रकार (‘also/likewise’)
अन्येothers
अन्ये:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
अपिalso
अपि:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अप्यर्थ (‘also/even’)
अभोजनाःnon-eaters
अभोजनाः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअ + भोजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; नञ्-तत्पुरुषार्थ (‘non-eaters’/‘without eating’)

Narrator (contextual; likely Sūta/Lomaharṣaṇa describing Śiva’s gaṇas within Māheśvarakhaṇḍa)

Listener: Pārvatī

Scene: A lively, almost surreal procession of twenty exuberant gaṇas: some ‘drink heat’, some foam, smoke, honey; some consume intoxicants; some devour everything; others remain without food—depicting supernatural physiology and ecstatic roaming.

Ś
Śiva
G
Gaṇa

FAQs

Śiva’s gaṇas embody the limitless, wondrous range of divine existence—showing that the Lord’s domain transcends ordinary bodily needs and norms.

No specific tīrtha is named in this verse; the focus is on the mahimā (greatness) of Śiva’s attendants within the Kaumārikākhaṇḍa narrative.

None is prescribed here; it is descriptive, emphasizing the extraordinary qualities of the gaṇas.