Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 11

वाराणसीं समायाता गोप्रेक्षं तत्ततः स्नृतम् । गोप्रेक्षाद्दक्षिणेभागे दधीचीश्वरसंज्ञितम्

vārāṇasīṃ samāyātā goprekṣaṃ tattataḥ snṛtam | goprekṣāddakṣiṇebhāge dadhīcīśvarasaṃjñitam

In Vārāṇasī angekommen, wird jener Liṅga als Goprekṣa in Erinnerung gehalten. Südlich von Goprekṣa befindet sich der Liṅga, der Dadhīcīśvara genannt wird.

वाराणसीम्to Vārāṇasī
वाराणसीम्:
Karma (Goal/कर्म)
TypeNoun
Rootवाराणसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
समायाताःhaving come
समायाताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + आ + √या (धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past active sense)
गोप्रेक्षम्Goprekṣa (name of the liṅga/place)
गोप्रेक्षम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगो + प्रेक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—गाः प्रेक्षते इति (उपपद-तत्पुरुष)
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
ततःthen/from there
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
स्नृतम्was remembered/recorded (as)
स्नृतम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√स्मृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; रूपम्—‘सस्मृतम्/स्मृतम्’ इत्यर्थे पाठभेदसम्भवः (snṛtam as transmitted)
गोप्रेक्षात्from (the place) Goprekṣa
गोप्रेक्षात्:
Apadana (Source/Reference point/अपादान)
TypeNoun
Rootगोप्रेक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन
दक्षिणेभागेin the southern part
दक्षिणेभागे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदक्षिण + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—दक्षिणे भागे (सप्तमी-तत्पुरुष/कर्मधारय-प्रायः)
दधीचीश्वरसंज्ञितम्named ‘Dadhīcīśvara’
दधीचीश्वरसंज्ञितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदधीचि + ईश्वर + संज्ञित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—दधीचि-ईश्वर इति संज्ञया संज्ञितम् (तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुष-प्रायः); ‘संज्ञित’ = क्त-प्रत्ययान्त

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Goprekṣa; Dadhīcīśvara

Type: kshetra

Scene: A pilgrim arrives in Kāśī, pauses at Goprekṣa, then walks south through a lane to Dadhīcīśvara; a subtle overlay shows sage Dadhīci in meditation, symbolizing tapas and self-offering behind the liṅga’s name.

V
Vārāṇasī (Kāśī)
G
Goprekṣa-liṅga
D
Dadhīcīśvara

FAQs

Kāśī is taught as a navigable sacred mandala: knowing names and directions helps pilgrims align movement with remembrance and worship.

Goprekṣa-liṅga and the nearby Dadhīcīśvara-liṅga situated to its south.

No explicit ritual is given; the verse provides locational guidance for pilgrimage and darśana.