Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 67

एकैकं ह्रासयेद्ग्रासं कृष्णे शुक्ले च वर्धयेत् । उपस्पृशं स्त्रिषवणमेतच्चांद्रायणं स्मृतम्

ekaikaṃ hrāsayedgrāsaṃ kṛṣṇe śukle ca vardhayet | upaspṛśaṃ striṣavaṇametaccāṃdrāyaṇaṃ smṛtam

In der dunklen Monatshälfte soll man Tag für Tag den Bissen verringern, und in der hellen Monatshälfte Tag für Tag vermehren; verbunden mit rituellem Schlürfen (ācamana/upaspṛśa) zu den drei Sandhyās—dies gilt als das Cāndrāyaṇa-Gelübde.

ekaikamone by one
ekaikam:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक) + eka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘one by one’ (क्रियाविशेषणवत्)
hrāsayetshould decrease
hrāsayet:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√hras (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; causative sense ‘should reduce’
grāsama mouthful
grāsam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootgrāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
kṛṣṇein the dark fortnight
kṛṣṇe:
Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootkṛṣṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; पक्ष-नाम (कृष्णपक्षे)
śuklein the bright fortnight
śukle:
Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootśukla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; पक्ष-नाम (शुक्लपक्षे)
caand
ca:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
vardhayetshould increase
vardhayet:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√vṛdh (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; causative sense ‘should increase’
upaspṛśamsipping (water)/ācamana
upaspṛśam:
Kriyāviśeṣya (Apposition/विधेय)
TypeNoun
Rootupa-√spṛś (धातु)
Formकृदन्त (घञ्/अ-प्रत्ययान्त भाव/कर्म-नाम), नपुंसकलिङ्ग द्वितीया/प्रथमा एकवचन; ‘touching water’ = ācamana
triṣavaṇamthree times daily
triṣavaṇam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottri (प्रातिपदिक) + savana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; द्विगु (त्रीणि सवनानि यस्य) = three-times-a-day
etatthis
etat:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देश-सर्वनाम
cāndrāyaṇamthe cāndrāyaṇa vow
cāndrāyaṇam:
Kriyāviśeṣya (Predicate complement/विधेय)
TypeNoun
Rootcāndrāyaṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; व्रत-नाम
smṛtamis considered
smṛtam:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√smṛ (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), नपुंसकलिङ्ग प्रथमा एकवचन; ‘is remembered/considered’

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa discourse, typically Skanda to Agastya)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Listener: Pilgrimage-inquirer (general)

Scene: A month-cycle montage: the vrati at a Kāśī ghat performs ācamana at dawn-noon-dusk; above, the moon phases arc across the sky while his food portion shrinks then grows in measured morsels.

C
Cāndrāyaṇa
S
Sandhyā (triṣavaṇa implied)

FAQs

Aligning one’s discipline with the lunar rhythm cultivates harmony with cosmic order and steadies the senses through gradual restraint.

The practice is taught within the Kāśīkhaṇḍa’s Kāśī setting, where such vows are presented as dharmic supports for spiritual progress.

Cāndrāyaṇa: decrease one morsel daily in the dark fortnight, increase daily in the bright fortnight, and perform triṣavaṇa ācamana.