Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 28

महासुखं यदुद्दिष्टं समाधौ विस्मृतात्मनाम् । श्रीमत्यां मणिकर्ण्यां तत्सहजेनैव जायते

mahāsukhaṃ yaduddiṣṭaṃ samādhau vismṛtātmanām | śrīmatyāṃ maṇikarṇyāṃ tatsahajenaiva jāyate

Jenes „höchste Glück“, das den in Samādhi sich selbst Vergessenden zugeschrieben wird—im glückverheißenden Maṇikarṇikā entsteht es ganz von selbst, natürlich.

महासुखम्great bliss
महासुखम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + सुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—कर्मधारय
यत्which
यत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धबोधक-यत् (relative)
उद्दिष्टम्is declared
उद्दिष्टम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootउद्-√दिश् (धातु)
Formकृदन्त—क्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि (‘is declared’)
समाधौin samādhi
समाधौ:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसमाधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
विस्मृतात्मनाम्of those who have forgotten themselves
विस्मृतात्मनाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविस्मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (‘of those whose self is forgotten’)
श्रीमत्याम्in the auspicious/illustrious (place)
श्रीमत्याम्:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootश्रीमती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (qualifying Maṇikarṇī)
मणिकर्ण्याम्in Maṇikarṇī
मणिकर्ण्याम्:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमणिकर्णी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देशक (demonstrative)
सहजेनby the innate (means), naturally
सहजेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसहज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; साधन/हेतु-भावे (‘by/through what is innate’)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (particle of emphasis)
जायतेarises
जायते:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (धातु)
Formलट्, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa dialogue context)

Tirtha: Maṇikarṇikā

Type: ghat

Scene: A meditative pilgrim at Maṇikarṇikā enters effortless absorption; the ghat, river light, and subtle Śiva presence create a field where samādhi arises naturally.

M
Maṇikarṇikā
S
Samādhi

FAQs

Kāśī’s Maṇikarṇikā is portrayed as so spiritually potent that the highest contemplative bliss manifests effortlessly there.

Śrī Maṇikarṇikā (Maṇikarṇikā tīrtha/ghāṭa in Kāśī).

No explicit ritual is prescribed; the emphasis is on the innate spiritual efficacy (sahaja-phala) of the place.