Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 130

Devanagari script

योसौ विश्वेश्वरो देवः काशीपुर्यामुमे स्थितः । लिंगरूपधरः साक्षान्मम श्रेयास्पदं हि तत्

Transliteration

yosau viśveśvaro devaḥ kāśīpuryāmume sthitaḥ | liṃgarūpadharaḥ sākṣānmama śreyāspadaṃ hi tat

Translation

Jener selbe Herr Viśveśvara, der in der Stadt Kāśī weilt, o Umā — unmittelbar in der Gestalt des Liṅga offenbar — ist wahrlich mein eigener Sitz und die Quelle höchsten Heils.

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; सम्बन्ध-सूचक सर्वनाम — Relative pronoun, nominative singular

• असौ: that (one)
• असौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; निर्देश-सर्वनाम — Demonstrative pronoun, nominative singular (‘that (yonder)’)

• विश्वेश्वरः: Lord of the universe
• विश्वेश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विश्व-ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विश्वस्य ईश्वरः) — Nominative singular

• देवः: the god
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; apposition to ‘विश्वेश्वरः’ — Nominative singular

• काशीपुर्याम्: in Kāśī-city
• काशीपुर्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काशी-पुरि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी एकवचन; तत्पुरुषः (काश्यां पुरि) — Locative singular (in the city of Kāśī)

• उमे: O Umā
• उमे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: उमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन एकवचन; vocative — Addressing Umā

• स्थितः: abides
• स्थितः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग प्रथमा एकवचन; ‘स्थित’ = ‘standing/abiding’

• लिङ्गरूपधरः: bearer of the liṅga-form
• लिङ्गरूपधरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग-रूप-धर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; तत्पुरुषः (लिङ्गस्य रूपम्) + उपपद-तत्पुरुषः (रूपं धरति) — Nominative singular

• साक्षात्: directly, manifestly
• साक्षात्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: साक्षात् (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण (adverb): ‘directly/manifestly’

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी एकवचन; सर्वनाम — Genitive singular (of me/my)

• श्रेयःपदम्: abode/seat of welfare (highest good)
• श्रेयःपदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्रेयस्-पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (श्रेयसः पदम् = कल्याणस्य स्थानम्); अत्र प्रथमा एकवचन (predicate nominative)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अवधारण/हेतु (indeed/for)

• तत्: that
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; निर्देश-सर्वनाम — Nominative singular (‘that’)

Speaker

Śiva (deduced from vocative “Ume” and content)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viśveśvara (Viśvanātha) at Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Umā (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Śiva speaks to Umā, indicating Viśveśvara in Kāśī—radiant liṅga at the sanctum’s heart; the city’s sacred skyline and Gaṅgā presence frame the declaration that this liṅga is the supreme seat of welfare.

Characters & Entities

• Viśveśvara
• Kāśī
• Umā
• Liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī is proclaimed as Śiva’s own supreme abode of spiritual welfare, centered on Viśveśvara in liṅga-form.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Viśveśvara in Kāśī (the central Śaiva shrine of Vārāṇasī).

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is prescribed here; the verse emphasizes darśana and the theological status of Viśveśvara’s liṅga in Kāśī.