Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 59

Devanagari script

प्रयागे माघ मासो यैरुषः स्नातोऽमलात्मभिः । मकरस्थे रवौ शुद्धास्त इमे सूर्यवर्चसः

Transliteration

prayāge māgha māso yairuṣaḥ snāto'malātmabhiḥ | makarasthe ravau śuddhāsta ime sūryavarcasaḥ

Translation

Jene reinen Seelen, die in Prayāga im Monat Māgha bei Tagesanbruch badeten—wenn die Sonne im Makara steht—werden geläutert und strahlen im Glanz der Sonne.

Word by Word

• प्रयागे: at Prayāga
• प्रयागे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रयाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• माघः: Māgha
• माघः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: माघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (मासः इति विशेषण)

• मासः: month
• मासः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• यैः: by whom
• यैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन

• उषः: at dawn / the dawn-time
• उषः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (क्रियाविशेषणार्थे—प्रातःकाले)

• स्नातः: bathed
• स्नातः: Karta (Predicate participle/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्ना (धातु) → स्नात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; कृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

• अमल-आत्मभिः: by the pure-souled (persons)
• अमल-आत्मभिः: Karana (Accompaniment/सहकारि-करण)
• Type: Noun
• Root: अमल (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन; समासः—कर्मधारय (अमलः आत्मा येषाम्)

• मकरस्थे: when (the sun) is in Capricorn
• मकरस्थे: Adhikarana (Temporal condition/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: मकर (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (रवौ इति विशेषण); समासः—तत्पुरुष (मकरे स्थिते)

• रवौ: in the sun (i.e., when the sun is...)
• रवौ: Adhikarana (Temporal locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रवि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• शुद्धाः: pure
• शुद्धाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शुद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन

• इमे: these
• इमे: Apposition (सम्बन्ध/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन

• सूर्य-वर्चसः: having the radiance of the sun
• सूर्य-वर्चसः: Karta (Predicate adjective/कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक) + वर्चस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; समासः—बहुव्रीहि (सूर्यस्य वर्चः यस्य ते)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prayāga (Triveṇī-saṅgama)

Type: sangam

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and sages (frame; not explicit in verse)

Visual Art Cues

Scene: Pre-dawn at the Triveṇī Saṅgama: pilgrims wade into confluence waters as the sun rises in Makara season; mist, saffron sky, and a luminous solar disc; ascetics chant while lamps flicker on boats.

Characters & Entities

• Prayāga
• Māgha
• Makara
• Ravi (Sun)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Seasonal tīrtha-observances (Māgha dawn-bathing) purify the seeker and confer divine radiance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prayāga (the great confluence-tīrtha) is explicitly glorified.

What ritualistic prescription is mentioned?

Uṣaḥ-snān (dawn bathing) at Prayāga during Māgha, particularly when the Sun is in Makara.