Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 3

देहत्यागः प्रकर्तव्यो विष्णोर्लोकजिगीषया । अनाशके जले वाग्नौ ये च संति नरोत्तमाः । सर्वपापविनिर्मुक्ता यांति विष्णोः पुरीं सदा

dehatyāgaḥ prakartavyo viṣṇorlokajigīṣayā | anāśake jale vāgnau ye ca saṃti narottamāḥ | sarvapāpavinirmuktā yāṃti viṣṇoḥ purīṃ sadā

Das Aufgeben des Leibes soll unternommen werden in der Absicht, Viṣṇus Welt zu erreichen. Die Besten der Menschen, die dort sind—sei es in unversiegendem Wasser oder im Feuer—von allen Sünden befreit, gelangen stets in die Stadt Viṣṇus.

देहत्यागःabandonment of the body
देहत्यागः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेह + त्याग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (देहस्य त्यागः)
प्रकर्तव्यःto be done/should be undertaken
प्रकर्तव्यः:
Vidhi (Obligation predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootप्र + √कृ (धातु)
Formकर्तव्यतार्थे तव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
विष्णोःof Viṣṇu
विष्णोः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
लोकजिगीषयाwith the desire to win (reach) the world
लोकजिगीषया:
Hetu (Purpose/Motive/हेतु)
TypeNoun
Rootलोक + जिगीषा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (लोकस्य जिगीषया)
अनाशकेnon-destroying
अनाशके:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनाशक (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; नञ्-समासपूर्वक विशेषण (non-destructive)
जलेin water
जले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
वाor
वा:
Nipata (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle)
अग्नौin fire
अग्नौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
येthose who
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
सन्तिare
सन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
नरोत्तमाःbest of men
नरोत्तमाः:
Karta-predicative (Apposition/विशेष्य)
TypeNoun
Rootनर + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मधारयः (उत्तमाः नराः)
सर्वपापविनिर्मुक्ताःfreed from all sins
सर्वपापविनिर्मुक्ताः:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + पाप + विनिर्मुक्त (प्रातिपदिक; वि + निर् + √मुच् क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण; तत्पुरुषः (सर्वेभ्यः पापेभ्यः विनिर्मुक्ताः)
यान्तिgo
यान्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√या (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
विष्णोःof Viṣṇu
विष्णोः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
पुरीम्city/abode
पुरीम्:
Karma (Goal/Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
सदाalways
सदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (always)

Vyāsa

Tirtha: Dvārāvatī (Viṣṇu-purī-gamana)

Type: kshetra

Scene: A sacred precinct at Dvārakā shows two symbolic pathways: a calm, inexhaustible water body and a consecrated fire; liberated souls, purified, proceed toward a radiant Viṣṇu-purī in the distance.

V
Viṣṇu
V
Viṣṇu-purī
D
Dehatyāga
A
Agni
J
Jala

FAQs

In the Purāṇic vision, a sanctified place and a Viṣṇu-centered intention are said to transform even the final moment into a gateway to liberation.

The Dvārāvatī sacred region described in Adhyāya 26, associated with access to Viṣṇu’s abode.

Dehatyāga is discussed as a place-linked religious act; the verse references water (jala) and fire (agni) contexts without detailing procedure.