Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 77

पुमांसमभिकाङ्क्षन्त्यो यद्येकः कामयेत्स्त्रियः । मौक्तिकैर्रत्नमाणिक्यैर्वैडूर्यैश्च सुशोभनैः

pumāṃsamabhikāṅkṣantyo yadyekaḥ kāmayetstriyaḥ | mauktikairratnamāṇikyairvaiḍūryaiśca suśobhanaiḥ

Wenn ein einziger Mann Frauen begehrte, die selbst nach einem Mann verlangen, erschienen sie in strahlender Pracht, geschmückt mit Perlen, Edelsteinen, Rubinen und glänzendem Vaidūrya (Katzenauge).

पुमांसम्a man
पुमांसम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुमांस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
अभि-काङ्क्षन्त्यःdesiring/longing for
अभि-काङ्क्षन्त्यः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअभि-√काङ्क्ष् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले कर्तरि शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (स्त्रियः) — ‘desiring/longing for’
यदिif
यदि:
Sambandha (Condition/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional particle)
एकःone (man)
एकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; कर्तृपदम् (कामयेत्)
कामयेत्should desire
कामयेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√कम् (धातु) (काङ्क्षायाम्) / कामय् (णिच्-धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन; सकर्मकः
स्त्रियःwomen
स्त्रियः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन
मौक्तिकैःwith pearls
मौक्तिकैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमौक्तिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
रत्न-माणिक्यैःwith gems and rubies
रत्न-माणिक्यैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootरत्न + माणिक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; समासः—रत्नाणि च माणिक्यानि च
वैडूर्यैःwith cat’s-eye gems (vaidūrya)
वैडूर्यैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवैडूर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात
सु-शोभनैःvery splendid
सु-शोभनैः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + शोभन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; विशेषणम् (मौक्तिकैः/रत्नमाणिक्यैः/वैडूर्यैः) — अतिशयेन शोभनैः

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced: Āvantya Khaṇḍa narrative style)

Tirtha: Revā-kṣetra (parīkṣā-sthala within the narrative)

Type: kshetra

Scene: A single man’s desire is contrasted with the maidens’ mutual longing; the maidens gleam with pearls, gems, rubies, and cat’s-eye stones—ornaments sparkling like constellations in the forest light.

FAQs

Unchecked desire (kāma) is portrayed as easily inflamed by glittering externals; dharma calls for restraint and clarity.

The episode is situated in Revā-kṣetra (Narmadā region), whose narratives are used to teach dharma through striking imagery.

No explicit vrata, dāna, snāna, or japa is stated here.